Türkiye’nin Türk Boğazlarındaki tam egemenliğini sağlayan Montrö Sözleşmesi, Atatürk’ün önderliğindeki Cumhuriyetimizin elde ettiği en önemli uluslararası başarılardan biridir.
20 Temmuz 1936 tarihli Montrö Sözleşmesinin amacı, sözleşmenin girişinde yer almıştır: Montrö Sözleşmesi ile Lozan’da kabul edilen serbest geçiş ilkesinin, “Türkiye’nin güvenliğini ve Karadeniz sahildarı devletlerin Karadeniz’deki güvenliğini koruyacak şekilde düzenlenmesi” amaçlanmıştır. (RG: 5 Ağustos 1936-3374
Türkiye’nin ve Karadeniz ülkelerinin güvenliğinin korunması amacıyla Türkiye, Bulgaristan, Fransa, İngiltere, Avustralya, Yunanistan, Japonya, Romanya, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği ve Yugoslavya arasında imzalanan Montrö Sözleşmesi, Lozan Barış Antlaşması’nın eki olan Boğazlar Sözleşmesi’nin yerini almıştır ve Uluslararası Komisyonun yetkileri Türkiye’ye devredilmiştir. Dolayısıyla Montrö Sözleşmesi Türk Boğazlarının uluslararası yönetim veya şirketler tarafından işletilmesine ve özelleştirilmesine engel olmaktadır.
Türkiye’nin Türk Boğazlarından başka kanallar (uluslararası suyolları) oluşturacak uluslararası sözleşmeleri kabul etmesi halinde Montrö Sözleşmesi alternatif sözleşmeye dönüşecektir. Montrö Sözleşmesi’nin taraflardan biri tarafından feshedilmesi halinde sözleşme, fesih bildirimi tarihinden iki yıl sonra yürürlükten kalkacaktır ki bu durum Montrö kazanımlarının kaybedilmesi demektir. Yine taraf devletlerden birinin isteği üzerine sözleşmenin hükümlerinde yapılacak değişiklikler de Türkiye aleyhine sonuçlar doğurabilecektir. (Geniş bilgi: İstanbul Barosu Çevre Kent ve İmar Hukuku Komisyonu ile İstanbul Barosu Cumhuriyet Araştırmaları Merkezi’nin birlikte düzenledikleri Kanal İstanbul’un Çevresel ve Hukuki Etkileri-Montreux Sözleşmesi konulu 10 Mayıs 2019 tarihli Panel, İstanbul Barosu Yay. Şubat 2020)
Türkiye’nin Montrö Sözleşmesi’ndeki haklarını koruması ve Montrö Sözleşmesi’ne aykırı kanal projelerini kabul etmemesi ulusal hak ve çıkarları gereğidir. Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin yıl dönümünde büyük önder Atatürk ve mücadele arkadaşlarını saygı ve minnetle anıyor, Montrö kazanımlarının takipçisi olduğumuzu kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz.
İstanbul Barosu
Cumhuriyet Araştırmaları Merkezi
Önceki