TBMM’nin çağdaş Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin Anayasası olarak 20 Nisan 1924 tarihinde kabul ettiği Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1924 Anayasası), Milli Mücadelenin başarıya ulaşmasının, Türk ulusunun bağımsızlığını ve egemenliğini Lozan Antlaşması ile bütün dünyaya kabul ettirmesinin Anayasal simgesidir.

1924 Anayasası’nın 104. maddesi ile 1876 Anayasası ve yirmi üç maddelik 1921 Anayasası yürürlükten kaldırılmıştır.   

1924 Anayasası ile din ve ırk ayrımı yapılmaksızın kanun önünde eşitlik getirilmiş, her türlü zümre, sınıf, aile ve fert imtiyazları yasaklanmıştır.

1924 Anayasası’nın 5 Şubat 1937 tarihli değişikliği ile birlikte Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin teşkilatlanmasını gösteren temel maddeleri şöyledir:  

Madde 1 - Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

Madde 2 - Türkiye Devleti cumhuriyetçi, milliyetçi, halkçı, devletçi, laik ve devrimcidir. Devlet dili Türkçedir. Başkent Ankara'dır.

Madde 3 - Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.

Madde 4 - Türk milletini ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi temsil eder ve millet adına egemenlik hakkını yalnız o kullanır.

Madde 5 - Yasama yetkisi ve yürütme erki Büyük Millet Meclisinde belirir ve onda toplanır.

Madde 6 - Meclis yasama yetkisini kendi kullanır.

Madde 7 - Meclis, yürütme yetkisini kendi seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun tayin edeceği Bakanlar Kurulu eliyle kullanır.

Meclis, Hükümeti her vakit denetleyebilir ve düşürebilir.

Madde 8 - Yargı hakkı, millet adına usul ve kanuna göre bağımsız mahkemeler tarafından kullanılır.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin laik ve demokratik Anayasa devrimi olan 1924 Anayasası’nın kabulünün 99. yıldönümünde, büyük önder Mustafa Kemal Atatürk’ü ve mücadele arkadaşlarını saygı ve minnetle anıyoruz.

İstanbul Barosu

Cumhuriyet Araştırmaları Merkezi