İstanbul Barosu Cumhuriyet Araştırmaları Merkezi (CUMER)’nin Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yılı Etkinlikleri kapsamında düzenlediği “100. Yılında Lozan Barış Antlaşması Paneli”, 14 Temmuz günü İstanbul Barosu Konferans Salonu’nda yapıldı.

İstanbul Barosu Başkanı Av. Filiz Saraç’ın açılış konuşmasını yaptığı panele konuşmacı olarak; MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlber Ortaylı, İstanbul Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Türkan Başyiğit, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukuk ABD Başkanı Prof. Dr. Sibel Özel ve TTB Önceki Başkan Yardımcısı (2017-2021), İstanbul Barosu Önceki Genel Sekreteri (2004-2016) Av. Hüseyin Özbek konuşmacı olarak katıldılar.

Stj. Av. Murat Yıldırım’ın sunumunu, CUMER Yürütme Kurulu Üyesi Av. Vecihe Tunca’nın Moderatörlüğünü panelin açılış konuşmasını yapan İstanbul Barosu Başkanı Av. Filiz Saraç, “24 Temmuz 1923’te imzalanan ve ‘Türkiye’nin tapu senedi’ olan Lozan Barış Antlaşması’nın 100. yıl dönümünü kutluyoruz. Cumhuriyet’in, Atatürk ilke ve devrimlerinin, demokratik laik hukuk devletinin ve savunmanın yıkılmaz kalesi İstanbul Barosu’nun, Lozan Barış Antlaşması’nın her yıldönümünü, düzenlediği etkinliklerle kutlaması Baromuzun değişmeyen bir özelliği ve geleneğidir” dedi.

Av. Filiz Saraç, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Lozan;  çağdaş Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş belgesidir, bilginin, bilincin, deneyimin, öngörünün, akılcılığın, gerçekçiliğin, özgüvenin belgesidir. Büyük Önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk Nutuk’ta; ‘Lozan Antlaşması, Türk milleti aleyhine asırlardan beri hazırlanmış ve Sevr Antlaşması’yla tamamlandığı zannedilmiş büyük bir suikastin yıkılışını ifade eden bir vesikadır’ demektedir. Lozan, bu yönüyle bir siyasal bağımsızlık belgesidir. Lozan’da kapitülasyonların kaldırılması kararı alınmıştır. Bu yönüyle bir ekonomik bağımsızlık belgesidir.”

Panelin ilk konuşmasını yapan İstanbul Sağlık Teknoloji Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Türkan Başyiğit, “Mondros’tan Mudanya’ya” başlıklı konuşmasında Lozan’a giden süreç ve Lozan görüşmelerine katılan devlet adamlarının özellikleri ve yaptıklarını anlattı. Başyiğit, “Lozan’ı anlamak için Mudanya’yı görmek gerekiyor, Mondros Ateşkes Antlaşması’nı incelememiz gerekiyor” dedi.

2017-2021 döneminde TBB Başkan Yardımcısı, 2004-2016 döneminde İstanbul Barosu Genel Sekreteri olarak görev yapan Av. Hüseyin Özbek, “Sevr’den Lozan’a” başlıklı konuşmasında, Türk heyetinin Lozan’da ekonomik ve siyasi yönden köleleşme zincirini kırdığını söyledi.

Sevr Antlaşması’nın bir zamanlar Viyana kapılarına dayanan Türklerin boynuna geçen ilmik olduğunu söyleyen Özbek, “Sevr ile Türklerin ölüme mahkum edildiğini, Türklerin Anadolu’dan da sürülerek yurtsuz bırakılması ve millet olarak yok edilmek istendiğini” anlattı. Erbil ve Diyarbakır’da yapılan bazı toplantıları ve 100. yılına giren Lozan Antlaşması’nın iptali için Danıştay’a başvurular yapıldığını anımsatan Özbek, bu girişimlerle Sevr’in savunulduğunu, Lozan’ın mahkûm edilmek istendiğini vurguladı.

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukuk Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Sibel Özel de “Sevr’in 136. Maddesi Özelinde Adli Kapitülasyonlar ve Lozan” bilgiler verdi. Lozan Konferansı’nda önemli tartışmalardan olan kapitülasyonların bir devletin yabancı bir devlete tanıdığı imtiyazlar olduğunu hatırlatan Özel, emperyalist güçlerin Osmanlı döneminde zamanla sağlamış oldukları iktisadi, ticari, mali, adli kapitülasyonlardan vazgeçmek istemediklerini, Türk tarafının bu husustaki kararlığını sonlandırmak için büyük direnç gösterdiklerini ayrıntılı olarak anlattı.

Türk heyetinin Lozan’da gerçekten ders verir gibi bilimsel nitelikte konuşmalar yaptığını sözlerine ekleyen Prof. Dr. Sibel Özel, Yabancılara tanınan ticari, mali, iktisadi ayrıcalıkların, Osmanlı’nın ekonomik gelişimini ve rekabet edebilme şansını ortadan kaldırdığını, bu tablonun Lozan’la birlikte aşıldığını ifade etti.

MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlber Ortaylı da “Lozan ve Mübadele Sözleşmesi” konulu bir konuşma yaptı. Ortaylı, en büyük ihtilaf meselelerinden birinin mübadele olduğunu belirtti. Venizelos’un büyük bir hayalle ‘Megali İdea’ ile geldiğini, Karadeniz kıyılarından, Ege’den ve hatta Akdeniz’den Yunanistan lehine toprak talep ettiğini hatırlatan Ortaylı, ancak sonuç olarak ‘Megali İdeali’nin yürümediğini söyledi.

İstanbul Barosu Başkanı Av. Filiz Saraç, Panelin sonunda konuşmacılara 6 Şubat depremlerinde kaybettiğimiz meslektaşlarımız adına oluşturulan İstanbul Barosu Hatıra Ormanı’na dikilen fidanların sertifikalarını takdim etti.