İstanbul Barosu Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Komisyonunca düzenlenen “Hak İhlalleri ve Hak Arama Özgürlüğü Önündeki Engeller, Süreç, Uygulama ve Sorunlar” konulu panel 20 Mart 2012 Salı günü saat 18.00’da Orhan Adli Apaydın Konferans Salonunda yapıldı.

Paneli yöneten İstanbul Barosu Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Komisyonu Üyesi

Av. Devrim Yazır Yıldırım, Özel Görevli Ağır ceza Mahkemelerinde görülen davalarda, çok açık hak ihlallerinin görüldüğünü, bunun da tabii hâkim ilkesine aykırı olduğunu söyledi.

Panelde konuşan İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Tevfik Özcan, hakkın hukukla özdeş anlam taşıdığını söyledi.

Roma Hukuku ve Dinsel hukuk sistemlerindeki hak kavramını karşılaştırmalı olarak anlatan Özcan, kapitalist toplumun temelini teşkil eden hakkın siyasal verilerle tahakkuk ettiğini, hak dinsel meşrulukla sağlanamadığı için Avrupa ülkelerinde uzun süren din savaşları yaşandığını bildirdi. 

Hukukun yaptırıma, etiğin ise iç kısıtlamaya dönük olduğunu, hakkın kaynağında iradenin yattığını belirten Özcan, kapitalist toplumdaki hak kavramına ilişkin ortaçağ felsefesi, Kant ve Lock’dan bu yana düşünsel plandaki felsefi gelişmeler hakkında geniş bilgi verdi.

İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Şebnem Sayhan, idare hukukunda sık karşılaşılan hak ihlallerine ilişkin örnekler sundu. Hukuk devletinde tüm devlet organlarının hukuka bağlı olması gerektiğini belirten Sayhan, devlet organlarında yapılacak hukuk ihlallerinin idare mahkemeleri ve Danıştay tarafından denetlendiğini bildirdi. Sayhan, 1924 Anayasasından başlayarak daha sonra yapılan ya da değiştirilen anayasalardaki devlet organlarının denetlenmesine ilişkin değişiklikleri anlattı ve bazı örnekler verdi.

İstanbul Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Av. Başar Yaltı, bir Çin şiiriyle başladığı görsel sunumuna, Çin şiirinde anlatılanların kapitalist hukuk sistemiyle örtüştüğüne dikkat çekti. Panelde hak arama özgürlüğü önündeki engeller konulu bir sunum yapan Yaltı, bu engelleri yargı sisteminden kaynaklanan maddi nedenler, yargılama ve meslek örgütlerinin tutumundan kaynaklanan nedenler olarak sıraladı ve içeriklerini anlattı.

Yargılama sürecinin diyalektiği ve hak arama özgürlüğünün dayanaklarına da değinen Başar yaltı, hak aramanın Anayasa, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmeler gibi belgelere dayandığını bildirdi.

Konuya ceza hukuku açısından yaklaşan panelin son konuşmacısı Av. Ayhan Erdoğan, Türkiye’deki sermayenin uluslararası güç tarafından kontrol edildiğini bu nedenle BDDK, TMSF, SPK ve EPDK gibi sermaye kurumlarına hukukun işlemediğini savundu.

ÖGM’leri ‘bir facia’ olarak niteleyen Erdoğan, Türk hukuk sistemi ve uygulamalarına Marksist açıdan eleştirilerde bulundu.