Yabancıların Taşınmaz Edinimlerinde Güncel Tartışmalar

İstanbul Barosu Başkanlığı, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce ortaklaşa düzenlenen “Yabancıların Taşınmaz Edinimlerinde Güncel Tartışmalar” konulu panel, 22 Şubat 2012 Çarşamba günü saat 13.00’da Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ord. Prof. Dr. Reşat Kaynar Salonunda yapıldı.

Açılışta konuşan Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. M. Emin Artuk, Osmanlı’dan günümüze yabancıların taşınmaz edinmelerine ilişkin bir özet yaptı ve konuya ilişkin Anayasa Mahkemesi kararlarını hatırlattı.

İstanbul Barosu Başkanı Av. Doç. Dr. Ümit Kocasakal da, Türkiye’nin coğrafi konumu nedeniyle stratejik açıdan toprak konusunun çok önemli olduğunu, gelecek yüzyılda su ve toprağım stratejik öneminin daha da artacağını söyledi. Yabancıların Türkiye’de taşınmaz edinmelerinde karşılıklılık ilkesinin önem kazandığını, yabancıların Türkiye’de toprak edinmelerinin nedeninin iyi değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kocasakal, ‘Artık emperyalizm silahla topla gelmiyor, küreselleşmeyle, özelleştirmeyle zihinlere yerleşmeye çalışıyor’ dedi.

Açılış konuşmalarından sonra ilk oturumu İstanbul Barosu Genel Sekreteri Av. Hüseyin Özbek yönetti. Bu oturumda, ‘yabancı gerçek kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinmelerinde aranan ‘karşılıklılık’ kavramı’ üzerinde duruldu.

Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Hukuk Müşaviri Av. Gönül Akdoğan, karşılıklılık ilkesine açıklık getirdi ve yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinmelerinin koşulları, bu alandaki yasal düzenlemeler konusunda bilgi verdi.

Emekli Tapu kadastro Genel Müdür Yardımcısı Orhan Özkaya ise yabancıların taşınmaz edinmelerini ‘toprak satışı’ olarak niteledi. 5 Anayasa Mahkemesi kararına rağmen yabancılara toprak satışından vazgeçilmediğini, yeni bir yasa tasarısının Meclis Alt Komisyonunda bulunduğunu, ayrıca 2-b yasa tasarısının da aynı komisyonda görüşüldüğünü belirten Özkaya, tasarıların karşılıklılık ilkesini de ortadan kaldırdığını söyledi. Toprağı ‘bağımsızlığın izdüşümü’, toprak satışlarını ise ‘paralı Sevr’ olarak niteleyen Özkaya, Alanya, Antalya, Kemer, Fethiye, Kaş, Kalkan gibi turistik yörelerde yabancı egemenliğinin arttığını bildirdi.

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sibel Özel de, Tapu Kanununun 35. Maddesi hükümleri ve değişiklikleri ile Anayasa Mahkemesinin yapılan değişiklikler hakkında verdiği kararları anlattı. Yabancıların taşınmaz edinmelerine ilişkin düzenlemeleri iptal eden 5 Anayasa Mahkemesi kararı bulunduğunu kaydeden Özel, konuyu yeniden görüşen Anayasa Mahkemesinin Şubat 2011’de verdiği kararla yabancıların taşınmaz edinmelerini uygun bulduğunu bildirdi. Taşınmaz ediniminde karşılıklılık ilkesinin kaldırılmasını yanlış bulduğunu belirten Özel, Bunun Anayasanın başlangıç ilkeleri ve 2. Maddesi ile ‘kanun önünde eşitlik’ ilkesine aykırı olduğunu, ayrıca karşılıklılık ilkesi uyarınca yapılan satıştan sonra sınırlama getirmenin de uluslararası hukuka aykırı olacağını anlattı. 

Prof. Dr. Sibel Özel’in yönettiği ikinci oturumda, ‘yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinimlerinde kanuni kısıtlayıcı hükümler’ ele alındı.

Bu oturumda konuşan Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ziya Akıncı, yabancı şirket kavramı, yabancıların taşınmaz edinmesi, yabancı şirketlere taşınmaz edinme hakkı veren ve sınırlayan mevzuat hakkında bir sunum yaptı.

Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Pelin Güven de sunumunda yabancı uyruklu gerçek kişilerin taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinmesindeki yasal sınırlamalar hakkında bilgi verdi. Güven konuya ilişkin Anayasa Mahkemesi kararlarına atıfta bulundu.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 1. Hukuk Müşaviri Av. Ali Ramazan Acar, konuyu güvenlikle mülkiyet ve insan hakkı çerçevesinde değerlendirdi. Acar, bu hassas dengenin bozulmaması için dikkatli kurulması gerektiğini bildirdi.

Panelin son konuşmacısı İstanbul Barosu eski Yönetim Kurulu Üyesi Av. Muazzez Yılmaz, uygulamaya ilişkin bilgi verdi. Taşınmaz ediniminde, Türk vatandaşlarıyla yabancı gerçek kişiler arasında bir fark görülmediğini belirten Yılmaz, uygulama mevzuatı ve buna ilişkin Yargıtay kararlarından örnekler sergiledi.