Türkiye’De Ulus Devletin Kurulmasında Mübadele Önemli Bir Harç Olmuştur

İstanbul Barosu Başkanlığınca düzenlenen “Tarihi, Hukuki ve Toplumsal Boyutlarıyla Mübadele” konulu panel 4 Şubat 2012 Cumartesi günü saat 14.00’da Orhan Adli Apaydın Konferans Salonunda yapıldı.

Panelin açılış konuşmasını yapan İstanbul Barosu Başkanı Av. Doç. Dr. Ümit Kocasakal, panelde, biraz ihmal edilmiş bir konu olan Mübadelenin tarihi, hukuku ve toplumsal boyutuyla ele alınacağını söyledi.

Kısa bir süre önce Batı Trakya’ya özel bir gezi yaptıklarını belirten Kocasakal, Gümülcine ve İskeçe’de bazı ziyaretlerde bulunduklarını, Batı Trakya Türklerinin hukuki sorunlarının çözümünde yerel barolara destek vereceklerini bildirdi. 

Paneli yöneten İstanbul Barosu Genel Sekreteri Av. Hüseyin Özbek, üç yıl önce mübadele hakkında yaptıkları panel çözümlerinin kitaplaştırıldığını, bu panelin de aynı şekilde kısa zamanda kitap haline getirileceğini belirterek ‘söz uçar yazı kalır’ mantığıyla zaten kaynak yetersizliği bulunan mübadele konusuna katkıda bulunacaklarını söyledi.

Özbek, tarihi konuları sanal ortamda ele alan ve yanlış algı uyandıran dizi, film, ya da belgesellerin tarihi verilere uygun olması, şeffaf olması gerektiğini, bunun tarihe saygının bir gereği olduğunu vurguladı. 

Panelde konuşan Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Kemal Arı, kendisinin de doktora tezi olan mübadelenin tarihsel arka planını anlattı. Arı, Kurtuluş Savaşı daha yeni bitmiş,  henüz Türkiye’de bir devlet kurulmamış ve bir barış sözleşmesi imzalanmamışken iki ülke arasında kabul edilen Mübadele Zabtı’nın savaşın getirdiği acılara çare olduğunu söyledi. Arı, Mübadele Zabtı’nın imzalanmasından sonra iki ay içinde 1.200.000 Ortodoks Rum’un Yunanistan’a, 485 bin Müslüman Türk’ün de Yunanistan’dan Türkiye’ye göç ettiğini belirtti.

Mübadiller geldikten sonra pek çok sorun yaşandığını, bu sorunların üzerinde fazla durulmadığını, kaynakların iyi incelenmediğini kaydeden Kemal Arı, konunun sosyal temellerine ilişkin belgelerde yapılacak incelemelerle yeni ufukların açılabileceğini anlattı. Türkiye’de milli uyanışın Balkan devletlerinden sonra geliştiğini hatırlatan Arı, “Kurtuluş Savaşından sonra ulus devletin kurulmasında mübadele önemli bir harç olmuştur” dedi.

Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Öğretim Görevlisi Dr. Neval Konuk ise Yunanistan’daki Osmanlı eserlerinin bugünkü durumu hakkında bir sunum yaptı.

 Lozan Mübadilleri Derneği Başkanı Esat Ergelen de, mübadele konusunun tarihsel arka planı ve kavramlarını hatırlattı. Fransa’dan etkilenen milliyetçilik fırtınasının Balkanlarda ve Yunanistan’da etkili olduğunu, büyük kıyımlar yaşandığını belirten Ergelen, buralarda yaşayan Osmanlıların da Anadolu’ya sürgün edildiğini ve böylece Türkiye’nin büyük göçler alan bir ülke haline geldiğini söyledi.  Ergelen daha sonra mizah gazetesi KARAGÖZ’de yayınlanan mübadeleyi konu alan karikatürlerle ilgili bir sunum yaptı. Esat Ergelen, konuşmasının sonunda Lozan Muadilleri Vakfı’nın çalışmaları hakkında bilgi verdi. Dış İlişkiler Başkanı Av.Metin Uracin ve Dış İlişkiler Yürütme Kurulu Üyeleride toplantıya katıldılar.