Türk Sineması Henüz Kurumsallaşamadı

İstanbul Barosu Fikri ve Sınaî Haklar Komisyonu ile İstanbul Ticaret Üniversitesince ortaklaşa düzenlenen panelde Sinema Eserlerinde Güncel ve Hukuki Sorunlar konusu ele alındı. Panel, 27 Haziran 2009 Cumartesi günü saat 9.30 – 18.00 arasında İstanbul Ticaret Üniversitesi Eminönü Yerleşkesi İsmail Özaslan Konferans Salonunda yapıldı.

Panelin açılış konuşmasını yapan İstanbul Barosu Başkanı Av. Muammer Aydın, bir ülkede demokrasinin hangi seviyede olduğunun, o ülkenin sanatçılarının kendilerini ne ölçüde özgür ifade edebildikleri ile ve o ülkenin gelişmişliğinin ise sanata ve sanatçıya verilen önem, destek ve fırsatlarla ölçülebildiğini söyledi.

Demokratik bir kitle örgütü olan Baro’nun fikri mülkiyet hukukunun öneminin farkında olduğunu, bu hakları sonuna kadar desteklediğini belirten Aydın, “Fikri haklar sanatı, sanatçıyı, özgür düşünceyi temsil etmektedir. Fikri haklar aynı zamanda sosyal bilimler ve demokratik unsurlar ile de iletişim ve etkileşim içindedir” dedi.

Muammer Aydın, fikri hakların ülkemizde, Bern, WIPO, Dünya Telif Hakları, Roma Anlaşmaları ile Avrupa Topluluğu Direktifleri gibi uluslararası sözleşmeler ve ülkemizde ise 1850’li yıllardan bu yana yasal düzenlemelerle korunduğunu kaydetti.

Sinemanın, eserin gerçekleşmesinde emeği geçen kişilerin sanatsal görüş ve yaklaşımlarının kitlelere ulaştırılması yanında, toplumsal boyutu ile de çok önemli olduğunu hatırlatan Aydın, aynı zamanda ülke coğrafya ve kültürlerinin tanınması, dünya tarihinin bilinmesi, yine dünya üzerinde yaşanan dram ve hak arama mücadelelerinin de kamuoyuna duyurulması konusunda çok etkili bir araç olduğunu söyledi.

Türk Sinemasının güçlenmesinin bu anlamda ülkemize de sayısız sosyal, siyasal ve kültürel faydalar sağlayacağını belirten İstanbul Barosu Başkanı Aydın konuşmasını şöyle tamamladı: “Bu panelde, sinema eserlerinin hukuk sistemindeki yeri, sektöre yapılabilecek ulusal ve uluslararası destekler ile sinema emekçilerinin durumu ele alınacaktır. Bu çalışmanın dinamik bir yapı içinde bilgi paylaşımının sağlanması ve bazı sorunlara hukuki çözümler getirebilecek bakış açıları yakalanmasına vesile olacağına inanıyorum”.

İstanbul Barosu Fikri ve Sınaî Haklar Komisyonu Başkanı Av. Pınar Sür de konuşmasında, paneli hazırlama nedenlerini anlattı ve panelin konuları, konuşmacıları ve panelin uygulanma yöntemi hakkında bilgi verdi.

“Sinema Eserlerinde Güncel ve Hukuki Sorunlar” konulu panel üç oturum halinde gerçekleşti.

İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şükrü Yıldız’ın yönettiği ilk oturumda, Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Yalçın Tosun, Sinema Eserlerinin Hukuki Niteliği, Hak Sahipliği hakkında bilgi verdi. Tosun konuşmasında, Sinema Kanununda 2001 yılında yapılan değişiklik gerekçelerini ve sinema eserlerinin korunma şartlarını anlattı ve hususiyet şartı ve hak sahipliği üzerinde durdu.

Av. Erdem Türkekul, Sinema Eserlerine İlişkin Sözleşmeler konusunu ele aldı. Türkekul konuşmasında, sözleşme tipleri hakkında bilgi verdi. Türkekul, yürürlükteki mevzuata göre yapımcı/eser sahibi, sanatçılar, yapımcı/ortak yapımcı, yapımcı destek anlaşmaları, lisans anlaşmaları, dizi film sözleşmeleri, ayrıca reklam, klip ve belgesel sözleşmeleri yapıldığını bildirdi.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Azra Arkan Serim de Maddi Ödence Talepleri ve Hesaplanması konusunda bilgi verdi. Serim, hakkı ihlal edilen kişinin maddi ödence talep edebileceğini, bu talebin eser sahipleri ile bağlı hak sahipleri açısından uygulanacağını anlattı. Serim, hakkı ihlal edilenin maddi tazminat davası açabileceğini, zarara uğrayan kişinin zararını kanıtlamakla yükümlü olduğunu, yoksun kalınan kar talebinde bulunabileceğini bildirdi.

İstanbul 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi Hâkimi Habibe Aslan da Sinema Eserleri Üzerindeki Mali Haklara Tecavüz Davaları üzerinde durdu bazı mahkeme ve Yargıtay kararlarından örnekler sundu.

Panelin ikinci oturumunu yöneten İstanbul Barosu Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Dr. Selçuk Demirbulak, AB ülkelerinde Avrupa ortak kültürü yaratma çalışmalarının süreç içinde çeşitli aşamalardan geçtiğini, son yıllarda AB’nin nihai amacı olan siyasi birliğin gerçekleştirilmesine çalışıldığını söyledi.  

AB’nin ekonomik kriterlerden sonra kültürel bir yapılanmaya gittiğini, bazı kurumlar oluşturduğunu, bunlardan birinin de Türkiye’nin yılda 900 bin Euro aidat ödediği Eurimages olduğunu belirten Demirbulak, Eurimages’ın 20 milyar Euro’luk bütçesinden Türkiye’nin yeteri kadar pay alamadığını bildirdi.  

Sinemaya Yapılan Devlet Desteği, Eurimges Sistemi ve Başvuru Usulü konularının ele alındığı bu oturumda, meslek örgütleri temsilcileri olan Yılmaz Atadeniz, Aydın Sayman, Mehmet Güleryüz, İsmail Güneş, Atilla Engin konuya ilişkin görüşlerini açıkladılar. 

Av. Erdem Türkekul’un yönettiği son oturumda ise sinemada güncel sorunlar tartışıldı ve hukuki değerlendirmeler yapıldı. Panelin bu oturumunda ise oyuncular Ediz Hun ve Yetkin Dikinciler Türkiye Sinema Platformu Sözcüsü Erdoğan Kar, Avukatlar Murat Turhan ve Sabri Kuşkonmaz ile Kültür Bakanlığı Telif Hakları ve Sinema Genel Müdür Yardımcısı Günay Kiracı değerlendirmelerde bulundular.

Türk sinemasının temel sorununun sözleşmelerden kaynaklandığını belirten Kiracı, sinema eserini sinema salonlarına ve TV’ye tek başına pazarlama mantığı ile sadece yapımcının pazarladığını, yönetmen, senarist, özgün müzik yapımcısı ve diğerlerinin mağdur edilerek haklarının gasp edildiğini belirtti. Kiracı, Kültür Bakanlığının konuyu ele aldığını ve tek tip sözleşmeler üzerinde çalışmalar yürüttüğünü ve devletin sanatçılarına mutlaka sahip çıkacağını bildirdi.

Panelin oturum sonlarında yapılan soru-cevap bölümünden sonra oturum başkanı ve konuşmacılara birer Teşekkür Belgesi verildi. Ayrıca daha önce gerçekleştirilen Fikri ve Sınaî Mülkiyet Haklarına ilişkin Sertifika Programını tamamlayan katılımcılara da sertifikaları dağıtıldı.