Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenlemek Anayasal Haktır

Yüzyılı aşkın süredir 8 Mart Emekçi Kadınlar Günü; kadınlarla, kadının insan haklarıyla ve kadın mücadelesiyle anılmaktadır. Dünyanın birçok yerinde kadınlar 8 Mart’ta toplantılar, gösteriler, protestolar düzenlemektedir. Türkiye’de de uzun yıllardır 8 Mart, kadınların, hakları için ses yükselttiği, barışçıl toplanma ve gösteri haklarını kullanarak kutladığı/andığı bir gündür. Ancak özellikle son yıllarda yürüyüşlerin yasaklandığı ve yürüyüşe katılanlara kolluk tarafından müdahale edildiği, katılanlar hakkında soruşturma ve kovuşturma yürütüldüğü görülmektedir.

Bu yıl da 3 Mart’ ta Kadıköy’ de ve 8 Mart’ta Taksim’ de kadınlar toplantı, gösteri ve yürüyüş yapacaklarını açıklamıştır. Barışçıl toplanma hakkı; İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 20. maddesi İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin 11. maddesi, Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasal Haklar Sözleşmesi’nin 21. maddesi ve Anayasa’nın 34. maddesi kapsamında güvence altına alınmış temel bir insan hakkıdır.

Anayasanın 34. maddesine göre “Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme” hakkına sahiptir. Silahsız ve kişilere ya da kurumlara zarar vermeksizin kullanılan barışçıl toplanma hakkının tesisinde devletin sorumluluğu yalnızca katılanların güvenliğini sağlamaktan ibarettir. Hiçbir kurum ya da kuruluşun bu hakkın nerede kullanılacağına ve kullanılamayacağına ilişkin kategorik olarak mekânsal belirleme yapma yetkisi bulunmamaktadır. [Anayasa Mahkemesi’nin güncel kararları: Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Disk) ve diğerleri [GK]B. No: 2016/14517, 12/10/2023, §76 76; Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Disk) ve diğerleri (2) [GK], B. No: 2016/14518, 12/10/2023, §84]

8 Mart Dünya Kadınlar Günü için İstanbul’da yapılacak gösteri ve yürüyüşlerin barışçıl toplanma hakkı çerçevesinde olduğunu bir kez daha vurgulayarak yetkililerin hakkın tesisi için gerekli önlemleri almaktan başka görev ve yetkilerinin bulunmadığını, mekânsal yasaklama, engelleme, şiddete ve ayrımcılığa karşı yürüyen ve haklı taleplerini dile getiren kadınlara yönelik yapılacak her türlü müdahalenin hakkın ihlâli sonucunu doğuracağını ve hukuk devleti ilkelerine aykırı olacağını hatırlatırız. Barışçıl gösteri yürüyüşlerinin özgürce yapılabilmesi konusunda yetkililerce gereken hassasiyet göstermeli ve kadınların güvenliğini sağlayacak koruyucu tedbirleri almalıdır.

İSTANBUL BAROSU KADIN HAKLARI MERKEZİ