Tarihi Kültür Ve Tabiat Varlıklarımızın Korunması

İstanbul Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonunca düzenlenen “Ulusal ve Uluslararası Hukuk Işığında Tarihi Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunması” konulu panel 07 Aralık 2013 Cumartesi günü saat 11.00-18.00 arasında Orhan Adli Apaydın Konferans Salonunda yapıldı.

Panelin açılışında konuşan İstanbul Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Av. Özlem Aksungar, İstanbul’un tarihi kültür ve tabiat varlıklarının korunmasında gereken özenin gösterilmediğini, ‘Dev Projeler’ adı altında doğanın tahrip edildiğini, hayvanların göç yollarının değiştiğini, ağaç katliamının sürdüğünü söyledi. İstanbul Barosunun bir hukuk kurumu olarak yaşanan tüm hukuksuzluklara karşı inançlı bir mücadele gerçekleştirdiğini belirten Aksungar, HES’lere karşı açılan davaları, gezi olaylarında baronun gösterdiği duyarlılığı, toplumsal olaylarda mücadele eden ve mağdur duruma düşenlere yapılan hukuk yardımlarını örnek olarak gösterdi.

Panel oturumlarını yöneten İstanbul Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu Başkanı Av. Alev Seher Tuna, panelde, ulusal ve uluslar arası hukuk ışığında tarihi kültür ve tabiat varlıklarının korunması konusunun ele alınacağını,  panelde yer alan konuşmacıların konuya ışık tutacağını bildirdi.

Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sırma Turgut, tarihi çevrenin oluşumu, tarihi çevrenin korunması için alınması gerekli önlemler ve tarihi yarımadanın dokusu konusunda bilgi verdi. Tarihi çevreyi bekleyen tehlikeler konusunda uyarılarda bulunan Turgut, fiziki mekânların sürekli değiştiğini, İstanbul siluetini korumak için siyasi karar alınamadığını, aslında tarihi dokuya zarar vermeden değişimin gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı.  Sırma Turgut, “Planlama olmadan iyi bir yönetim, iyi bir yönetim olmadan planlama olmaz, büyümeyi yönetmek ancak bu sağlandıktan sonra olur” dedi.

İstanbul Teknik Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Umut Almaç, bilirkişi davalarında karşılaşılan sorunlar üzerinde durdu. Almaç, bilirkişi olarak katıldığı bazı davalarda yaşanan sorunlara dikkat çekti. Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulları ve Yüksek Kurul’un yapısı hakkında da bilgi veren Almaç, son zamanlarda Bölge Kurulları ve Yüksek Kurul’un yapısında meydana gelen değişikliklerin davaları olumsuz etkilediğini bildirdi.

Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Kemal Yıldız, tarihi kültür ve tabiat varlıklarının ceza hukuku ile korunması konusunu ele aldı. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma yasasının 65. Maddesinde yer alan suçlar hakkında bilgi veren Yıldız, varlığın dava konusu olabilmesi için tescilinin şart olduğunu bildirdi ve izinsiz inşaat ve fiziki müdahaleler, kasten ve taksirle işlenen suçlar, cezanın arttırılmasını gerektiren nitelikler ve kanuna aykırı yıkma veya imar izni konularına açıklık getirdi.

Panelin öğleden sonraki oturumunda konuşan İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Burak Gemalmaz, kültür ve tabiat varlıklarının mülkiyeti konusuna değindi ve kamu yararına mülkiyetin sınırlandırılabileceğini söyledi. Kültür varlıklarını korumak amacıyla mülkiyet hakkına yapılan müdahaleler üzerinde duran Gemalmaz, “Mal sahibinin yararı ile kamusal yarar arasında bir denge olmalıdır. Böyle bir müdahale tazminat gerektirir, kullanma hakkına yapılan müdahaleler tazminat gerektirmeyebilir” dedi. Gemalmaz, AİHM’nin konuya ilişkin kararlarından örnekler verdi.

İCOMOS Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi Türkiye Milli Komitesi Başkanı Prof. Dr. Can Binan, mimari koruma ve kültürel mirasın anlamı üzerinde durdu. Kültürel koruma kararının hümanist bir karar olduğunu belirten Binan, bu kavramın insanlığın ortak mirası olduğunu bildirdi. Mimari korumanın tarihçesi hakkında ayrıntılı bilgi veren Binan, İkinci Dünya Savaşından sonra koruma konusunun çok güncel hale geldiğini, 1964 Venedik Tüzüğü ile başlayan UNESCO ve Avrupa konseyi ile devam eden sürecin koruma konusunda ciddi adımlar olduğunu kaydetti. Binan, Türkiye’de koruma konusunun niteliksiz kurullara kaldığını, proje uygulamalarında sorunlar yaşandığını anlattı.

Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı İdare Hukuku Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlker Çolak, konuşmasında kültür ve tabiat varlıklarının hukuki korunması, İstanbul tarihi yarımada uygulamaları ve kentsel dönüşüm konusu üzerinde durdu. Kültür ve tabiat varlıklarının korunmasının devlete görev olarak verildiğini belirten Çolak, bu işlevi yerine getirecek bölge kurulları ve Yüksek Kurul’un yapısında meydana gelen değişiklikler yüzünden ilke kararları alınamadığını söyledi. İlker Çolak, Tarihi Yarımada’da yapılan hatalı koruma uygulamaları, Marmaray Projesi, Haliç Metro Köprüsü, İstanbul Silueti üzerinde yapılan yanlış uygulamalara örnekler vererek dikkat çekti.

Panelin tartışma bölümünde, katılımcılar söz alarak çeşitli eleştirilerde bulundular. Katılımcılar ayrıca, konuya ilişkin katkı ve değerlendirmelerde bulundular. 

Panelin sonunda konuşmacılara birer Teşekkür Belgesi verildi.