Silahların Eşitliği Ve Çelişmeli Muhakeme Hakkı

İstanbul Barosu Adil Yargılanma Takip Merkezince düzenlenen ‘Adil Yargılanma Hakkı’ konulu eğitim seminerlerinin dokuzuncusu 24 Mayıs 2014 Cumartesi günü saat 13.00’da Çağlayan’daki İstanbul Adliyesi Konferans Salonunda yapıldı.

Seminerde, Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Muhakeme Hakkı konusu ele alındı.

Açılışta konuşan İstanbul Barosu Adil Yargılanma Takip Merkezi Yürütme Kurulu Üyesi Yrd. Doç. Dr. Güçlü Akyürek, bazı delillerin savunma tarafından iyi incelenmediğinin dile getirildiğini, Silivri’de görülen malum davalarda bu tartışmaların yapıldığını, bütün bunların silahların eşitliği ve çelişmeli muhakeme hakkı açısından önem taşıdığını söyledi.

Semineri, Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Bertil Emrah Oder yönetti.

Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. R. Murat Önok, ‘Ceza Muhakemesi hukukunda silahların eşitliği ve uygulaması’ konusunu anlattı. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. Maddesinin adil yargılanma hakkını bir bütün olarak kapsadığını belirten Önok, bu bütünü uygulamak için de silahların eşitliği ilkesine uymak gerektiğini bildirdi.

Çelişmeli muhakemeyi ‘hüküm faaliyetlerine katılacak olan süjelerin düşüncelerini karşılıklı olarak bildirmeleri olanağının sağlanması’ olarak niteleyen Önok, “Esas olan ceza muhakemesinde taraflar arasında bir dengenin sağlanmış olmasıdır’ dedi. Önok, Silahların eşitliği konusunu ‘zihniyet, yapısal (kanunlar) ve uygulamadan kaynaklanan sorunlar’ açısından irdeleyerek anlattı.

Silahların eşitliğinin uygulamadaki durumunu tespit etmek için, muhakemede savcıların taleplerinin kabul oranı ile avukatların taleplerinin kabul oranına bakmak gerektiğini belirten Murat Önok, savcının elinde devlet gücünün bulunduğunu, avukatta ise böyle bir gücün bulunmadığına da dikkat etmek gerektiğini vurguladı.

Ceza muhakemesinde silahların eşitliği ilkesinin tam olarak uygulanamadığını, bunun pek çok örneklerinin bulunduğunu belirten Önok, savcıların kürsüde oturmalarını, iddianameye sadece savcının itiraz hakkının bulunması, delillerin tam olarak incelenememesi, hukuka aykırı delillerin dosyada tutulması, sevk tutuklamaları gibi önemli örneklerin altını çizdi.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sibel İnceoğlu ‘İHAM kararlarında silahların eşitliği ve çekişmeli yargılama hakkı’ konulu bir sunum yaptı. İnceoğlu,  silahların eşitliği ve çelişmeli muhakeme hakkında yaşanan sorunların ve ihlallerin sadece ceza muhakemesinde değil özel hukukta da yaşandığını, bunun pek çok örneğinin bulunduğunu söyledi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin dosyayı incelerken davanın esasını etkileyecek bir dengesizlik olup olmadığına baktığını belirten İnceoğlu, konuya ilişkin AİHM kararlarından örnekler sundu.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. Maddesine göre silahların eşitliği ilkesinde taraflardan birinin dezavantajlı durama düşmemesi gerektiğinin altını çizen Sibel İnceoğlu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin tanık dinlemeyi mutlak bir hak olarak görmediğini, ulusal mahkeme eğer davanın seyrini değiştirecek çok önemli bir tanığın dinlenmesini kabul etmemişse, suçun niteliğini değiştirecek bu tanıklığı o zaman dikkate aldığını bildirdi.

Sibel İnceoğlu, konuşmasının son bölümünde özel hukuk davalarında tanıklık, AİHM’in bilirkişiye bakışı konuların üzerinde durdu ve mahkeme kararlarından örnekler sundu.

Konuşmaların tamamlanmasından sonra soru-cevap bölümüne geçildi. Seminer sonunda konuşmacılara birer TEŞEKKÜR BELGESİ sunuldu.