Muazzez İlmiye Çığ Konuğumuzdu

Geçen yıl 1 Kasımda onunu için şöyle yazmıştık:

 “Dünyanın en önemli Sümerologlarından 92 yaşında gerçek bir aydın ve bilim kadını olan Muazzez İlmiye Çığ, hakkında açılan dava nedeniyle Beyoğlu 2. Asliye Ceza Mahkemesinde yargılandı ve ilk duruşmada beraat etti.”

Muazzez İlmiye Çığ o gün yalnız değildi. Bu haksız davada İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi, İstanbul Kadın Kuruluşları Birliği, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği gibi pek çok sivil toplum kuruluşu üyeleri onu desteklemek amacıyla adliye bahçesinde toplanmışlardı.

Neydi Muazzez İlmiye Çığ’ın suçu?   Çığ’ın, “Vatandaşlık Tepkilerim” adlı kitabında yer alan mektuplarda halkı kin ve düşmanlığa tahrik ettiği ve aşağıladığı iddia edilmişti. Savcılık iddianamesi böyle diyordu. Ancak duruşma günü savcı, Çığ’ın bu suçu işlemediği kanısına vardı ve mahkeme de aynı görüşle beraat kararı verdi.

Bugün 93 yaşındaki Muazzez İlmiye Çığ, İstanbul Arkeoloji Müzesinde Sümer, Akat ve Hitit dilinde 74 bin çivi yazılı belgeyi 33 yıl boyunca tasnif ederek çözmüş, bilim dünyasına kazandırmış Türkiye’nin ilk Sümerologlarından biriydi.

Bu olaydan 13 ay sonra İstanbul Barosu Hukuka Aykırılıkları İzleme Komisyonu ile Kültür ve Sanat Komisyonunu düzenledikleri ortak etkinlikte, Muazzez İlmiye Çığ’la sohbet etme olanağını bulduk. Bilgisine, hafızasına, sağlıklı düşünmesine ve engin kültürüne hayran olduk.

Daha kürsüye oturur oturmaz, “ben uzun uzun konuşmak istemiyorum. Siz sorun ben söyleyeyim, söyleşelim” dedi. Ve sorular arka arkaya geldi. Kimi sorular tarihten geldi, kimi sorular güncelden... Tüm soruları pırıl pırıl beyninden akıp gelen bilgilerle yanıtladı. Zaman zaman espriler yaptı.

Karşımızda, binlerce yıl öncesi Sümerlerin, Akatların, Hititlerin yaşamını anlatan, o dönemin sosyal olaylarını bugünle karşılaştıran, kıyaslayan gerçek bir aydın, gerçek bir bilim kadını vardı.

Anlattığına göre, dünyada ilk yasayı Orta Asya’dan gelen Sümerler yapmıştı. Sümer yaşamında hukuk düzeni egemendi. Evlenmeler, boşanmalar, miras işleri hukuk güvencesine kavuşturulmuştu. Kadın-erkek eşitti, bir sınırlama yoktu.

Sümer yasaları Babil yasaları kadar katı değildi. Babil yasalarında kısasa kısas görülürdü. Biri diğerinin kolunu kırarsa, kıranın da kolu kırılırdı. Oysa Sümer yasalarında kolu kırana tazminat cezası verilirdi. Sümer dilinde Türkçe kelimelere de rastlanmıştı. Ama Hititler tamamıyla Türk’tü.  

O durmadan anlatıyor, bizler de dinliyorduk. Bilgi dağarcığımız biraz daha genişliyordu. Sorular soruları kovalarken zaman da akıp gidiyordu.

12 Aralık 2007 günü Saat 18.00’da Orhan Apaydın Salonunda gerçekleşen sohbet saatler yirmiyi gösterirken sona eriyordu. Komisyon Başkanları Av. Nezire Selçuk ve Av. Ömer Yasa, Muazzez İlmiye Çığ’a Baronun onur plaketini verirken, salondan alkışlar yükseliyordu...