İsmet İnönü Bir Görev Adamıdır

İstanbul Barosu Cumhuriyet Hukuku ve Kültürü Merkezince düzenlenen ‘İsmet İnönü, Kişiliği, Devlet Adamlığı ve Cumhuriyetimize Olan Katkısı” konulu panel 11 Ocak 2013 Cuma günü saat 14.00-18.00 arasında Orhan Adli Apaydın Konferans Salonunda yapıldı.

Açılışta konuşan Cumhuriyet Hukuku ve Kültürü Merkezi Başkanı Av. Vecihe Tunca, İnönü’nün, Atatürk’e saldıramayanların doğrudan hedefi haline geldiğin söyledi. Tunca, İsmet İnönü’nün özgeçmişi üzerinde durdu ve yaşamının önemli kesitlerine vurgu yaptı.

Paneli yöneten Cumhuriyet Hukuku ve Kültürü Merkezi Yürütme Kurulu Üyesi Av. Ertuğrul Kazancı, Albay İsmet Bey komutasındaki İnönü savaşlarının ‘tarihin seyrine müdahale’ olduğunu bildirdi. Kazancı, Kurtuluş savaşının üç askeri (İnönü, Sakarya ve Dumlupınar) ve iki siyasi (Mudanya ve Lozan) zaferle sonuçlandığını anlattı.

Panelde konuşan İstanbul Kültür Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Necati Ulunay Ucuzsatar, İsmet İnönü’nün askeri kişiliği üzerinde durdu. Mondros Mütarekesinden sonra ordunun dağıtıldığını, Kurtuluş Savaşında yeni bir ordu yaratıldığını ve düşmana karşı ‘milletçe savaş’ın örneğinin verildiğini belirten Ucuzsatar, İnönü’nün Mudanya ve Lozan müzakerelerinde ise sadece iyi bir asker değil, iyi bir diplomat olduğunun da görüldüğünü bildirdi.

Gazeteci-Yazar Altan Öymen, İsmet İnönü’nün Mudanya ve Lozan’da devlet adamlığı sınavını başarıyla verdiğini, Türkiye’yi 2. Dünya Savaşına sokmamak için emperyalist devletlerin baskısına karşı da adeta ‘savaş’ verdiğini söyledi. 1940’lı yıllarda ateş çemberi içinde yer alan Türkiye’nin üç büyük tehdit yaşadığını belirten Öymen, bunlardan birincisinin psikolojik tehdit, diğerlerinin ise İtalyanların savaş tehdidi ve ‘boğazları birlikte idare edelim’ diyen Rus tehdidi olduğunu anlattı. Bu tehditler yüzünden Türkiye’nin hem doğuda, hem batıda asker bulundurmak zorunla kaldığını hatırlatan Öymen, olumsuz koşullara rağmen İsmet İnönü önderliğinde demokratik hayata geçiş aşamaları hakkında bilgi verdi.

İstanbul Barosu Genel Sekreteri Av. Hüseyin Özbek, Mustafa Kemal’in tam güvenini kazanan İsmet İnönü’nün bir ‘göreve adamı’ olarak nitelendiğini belirtti ve İnönü’nün asker olarak başarılarının yanı sıra, bir diplomat ve devlet adamı olarak da başarılar kazandığını söyledi. Ulusal Kurtuluş Savaşında 1920 yılının en zor yıl olduğuna dikkat çeken Özbek, toprakları yabancı güçler tarafından işgal edilen Türkiye’de düzenli bir ordu kurarken, iç isyanlarla ve düşmanla da savaşmak zorunda kalındığını bildirdi.

Mudanya Ateş Kes Antlaşması ve Lozan’da verilen diplomatik savaşta İnönü’nün görevlendirilmesinin nedenleri üzerinde de duran Hüseyin Özbek, dünyanın en güçlü ordularına karşı verilen savaştan sonra Lozan Barış Antlaşması için Türkiye’nin masaya ‘galip’ sıfatıyla oturduğunu, yapılan çetin müzakerelerden sonra Türkiye’nin bağımsız, özgür ve başı dik bir devlet olarak dünya sahnesinde yerini aldığını belirtti.

İsmet İnönü’nün torunu, Milletvekili Ayşe Gülsün Bilgehan, tarihin derinliklerine girildikçe İnönü’nün öneminin giderek arttığını söyledi. Atatürk-İnönü dostluğunun tarihi belgelerle kanıtlandığını belirten Bilgehan, İnönü’nün Atatürk’ten sonra lider olmanın zorluklarını yaşadığını, İnönü kadar eziyete uğrayan dünyada çok az lider bulunduğunu bildirdi.

Gülsün Bilgehan, İsmet İnönü’nün 1961 Anayasasından sonra geçilen demokratik düzende bir koalisyon hükümetinin Başbakanı olarak, hükümete karşı girişilen 22 Şubat ve 21 Mayıs darbelerine yiğitçe karşı çıktığını, darbecileri önce affettiğini, tekrarında ise yargıya havale ettiğini anlattı. Bilgehan, İnönü’nün Yassıada duruşmaları sonrasında idam cezasına çarptırılan bir Başbakan ve iki bakanın infazı ile Deniz Gezmiş ve iki arkadaşının infazının durdurulması için yoğun çaba harcadığının belgelerle ortada olduğunu ve İnönü’nün toplumsal barışı korumak amacıyla büyük çaba gösterdiğini kaydetti.

Gülsün Bilgehan, Lozan Antlaşmasının 100. Yılı nedeniyle İnönü Vakfı olarak ciddi bir program hazırladıklarını, Lozan’a gereken önemin verileceğini sözlerine ekledi.