İnsan Hakları Merkezi'nin Koronavirüs Tedbirlerine İlişkin Çalışması
Çin’in Hubei eyaletinde bulunan Wuhan şehrinde ortaya çıkan yeni koronavirüs (COVID-19) hastalığı, 11 Mart 2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından ‘pandemi’ olarak ilan edilmiştir.
Aynı tarihlerde Sağlık Bakanlığı, ülkemizde ilk vakanın görüldüğünü açıklamıştır. 9 Nisan 2020 tarihinde yapılan son açıklama ile, 42 bin 282 kişiye COVID-19 teşhisi konduğu, bu kişilerden 908’inin hayatını kaybettiği bilgisi kamuoyuyla paylaşılmıştır.
Kamu makamları tarafından, hastalığın yayılmasını engellemek için sosyal mesafe ve izolasyonun önemi her defasında vurgulanarak birtakım tedbirler alınmış, ayrıca yasama organı tarafından bu kapsamda bazı yasal düzenlemeler de yapılmıştır.
Bir hukuk devletinde bütün karar ve işlemlerde hukukun üstünlüğü ilkesi geçerli olmalıdır. Hukukun üstünlüğü ise keyfilik yasağı, belirlilik, öngörülebilirlik ve insan haklarına saygıyı zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda, bir hukuk devletinde hangi fiili şartlar söz konusu olursa olsun hukuki işlemler normlar hiyerarşisine uygun, açık, şeffaf, keyfilikten uzak ve ölçülü olmalıdır.
COVID-19 pandemisi karşısında, bireylerin yaşam, sağlık, maddi ve manevi bütünlük başta olmak üzere birçok temel hakkını koruma yükümlülüğü noktasında devletlerin çeşitli tür ve seviyelerde tedbirlere başvurması kaçınılmazdır. Fakat alınan bu tedbirlerin birçoğunun aynı zamanda başka birçok anayasal hak ve özgürlüğe müdahale niteliği taşıdığı da yadsınamaz.
COVID-19 pandemisi kapsamında hak ve özgürlüklere müdahale eden tedbirlerde Anayasa’nın 2. ve 13. maddelerine uyulması, özellikle tedbirlerin kanuni dayanak taşıması, öngörülebilir olması, meşru bir amaç izlemesi, hakkın özüne dokunmaması, demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü olması şarttır. Bu ölçütlere uyulup uyulmadığının takip edilmesi, Avukatlık Kanunu’nun 76. maddesindeki kuruluş amaçları arasında “hukukun üstünlüğünü, insan haklarını savunmak ve korumak” da sayılan baroların başlıca görevlerindendir.
Bu kapsamda, İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi tarafından, başta yasal düzenlemeler olmak üzere, ülke genelinde kamu kurum ve kuruluşlarınca COVID-19 salgını kapsamında bugüne kadar alınan tedbirlere yer verilen bir tablo düzenlenmiştir. Tablonun hazırlık aşamasında Resmi Gazete ile ilgili kurum ve kuruluşlarının internet sitelerinde yer alan bilgilerden faydalanılmıştır.
Bu çalışmayla, bir yandan COVID-19 pandemisine ilişkin tedbirlerin özellikle öngörülebilirlik yönünden sağlıklı bir şekilde takip edilmesi, diğer yandan ise meslektaşlarımızın söz konusu sürece ilişkin karşılaşacakları hukuki sorunlarda başvurabilecekleri bir bilgi kaynağının oluşturulması amaçlanmaktadır.
İnsan Hakları Merkezi, bugüne kadar alınmış ve bundan sonra alınacak hak kısıtlayıcı tedbirlere ilişkin detaylı değerlendirmelerini ‘COVID-19 Kapsamında Alınan Tedbirlerin Hukuki Değerlendirmesi’ başlığı altında daha sonra kamuoyuyla paylaşacaktır.
Kategori:Haberler