İnsan Hakları Kurultayı Sona Erdi

Türkiye’nin “İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi”ni kabulünün 50. yılı denediyle düzenlenen “İnsan Hakları Kurultayı” büyük ilgi gördü.

Türkiye Barolar Birliği, Avrupa Konseyi, İstanbul Barosu, Marmara Üniversitesi ve İnsan Hakları Eğitimi 10 yılı Ulusal Komitesince 16-19 Mayıs 2004 tarihleri arasında yapılan kurultayda, İnsan Hakları Mahkemesi Başkanı, aynı mahkemenin 10 yargıcı, yabancı bilim adamları ve insan hakları uzmanları, yerli bilim adamları, yüksek mahkeme yargıçları ve uzmanlar tarafından bildiriler sunuldu.

Açılışı 16 Mayıs Pazar günü saat 11.00’de Atatürk Kültür Merkezinde yapılan kurultaya Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer bir ileti gönderdi.

İletisinde, Türkiye’nin İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin geliştirilmesine yönelik çalışmalara katkılarını kararlı bir biçimde sürdürdüğünü, insan haklarına saygının daha ileriye götürülmesi için çaba harcadığını belirten Cumhurbaşkanı Sezer, şöyle dedi:

            “İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nde yer alan ilkeler, Türkiye Cumhuriyetinin çağdaşlaşma tasarısında yer alan öğelerle örtüşmektedir. Bu çerçevede,İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Sözleşmenin uygulanmasını denetlemekle görevli Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarından oluşan içtihat, ülkemizde insan hakları, hukukun üstünlüğü ve demokrasinin en yüksek standartlara ulaştırılması için kararlılıkla yürütülen reform sürecine de yol göstermekte ve destek olmaktadır”.

İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesi alanlarında yapılan yasal ve idari düzenlemelerle, özellikle son dönemlerde ülkemizde önemli aşamalar kaydedildiğinin mutlulukla görüldüğünü belirten Cumhurbaşkanı, çağdaş toplumlarda insan hakları bilincinin yerleşmesinde, bireylerin ve sivil toplum örgütlerinin de devletle birlikte çaba harcamasının her zamankinden daha önemli ve gerekli olduğunu vurguladı.   

Türkiye Barolar Birliği Başkanı Avukat Özdemir Özok, kurultayı açış konuşmasında, “çağımızın ve günümüzün sihirli kavramı olan insan hakları olgusu, tüm insanlığın saygı ve minnet duygularıyla anımsadığı, insan hakları savunucularının akıl almaz bedeller ödeyerek yaptıkları özverili mücadelelerin sonucu bugünkü noktaya gelmiştir” dedi.

Özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında, iki büyük dünya savaşı yaşayan insanlığın, yaşanan acı ve dramatik olaylar karşısında yüz yılın ikinci yarısında insan haklarını koruma düzeni kurmayı başardığını belirten Özok, “insan hakları adalet kadar kutsal bir kavramdır” dedi.

İnsan hakları koruma ve güvencesi her insana bir gün lazım olacağını hatırlatan Özdemir Özok, şunları söyledi:

“Hiç kimse ve hiçbir kurum, konumuna, gücüne, siyasal, sosyal ve ekonomik etkinliği yanında, elinde bulundurduğu iktidarın gücüne güvenerek insan haklarına aykırı davranışlar sergilememelidir. Çünkü insanlık tarihi, sınırsız sanılarak, hak, adalet ve insan hakları gibi kavramları hiçe sayan, güç anlayışının taçlı temsilcilerinin dramatik öyküleriyle doludur.”

Özdemir Özok, ulusal ve uluslar arası koruma kurum ve kuruluşlarına karşın; bölgemiz ve coğrafyamızda yaşanan insanlık dışı işkence ve insan hakları ihlallerinin, insan hakları savunucularına daha uzun yıllar çok önemli sorumluluklar düşüreceğini sözlerine ekledi.

İstanbul Barosu Başkanı Avukat Kazım Kolcuoğlu da konuşmasında, çağımızın insan hakları çağı olduğunu bildirdi.

İnsan hakları ve özgürlüklerinin kuramsal olmaktan çıkıp uluslar arası bir güvenceye kavuştuğunu belirten Kolcuoğlu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bu amaçla kurulduğunu, ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesini kabul eden ülkelerin vatandaşlarının ihlal edilen haklarını bu mahkemede aradıklarını hatırlattı.

Mahkemenin kırk yılı aşan bir süredir verdiği olumlu karar ve uygulamalarıyla insan hakları alanında yargısal denetimin etkin örneklerini verdiğini kaydeden İstanbul Barosu Başkanı, Türkiye’nin bireysel başvuru hakkını kabul etmesiyle de uzun yıllar devam eden ihlallerin mahkeme kararıyla çözümünün önünü açmıştır.

Kolcuoğlu,mahkemenin vereceği kararların hukukçular tarafından değerlendirilerek ülkemizde insan haklarının gelişmesine önemli katkılar sağlayacağına inandığını sözlerine ekledi.

Türkiye Barolar Birliği İnsan Hakları Araştırma ve Uygulama Merkezi Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu da konuşmasında “İnsan Hakları Kurultayı”nın hazırlık çalışmaları hakkında bilgi verdi.

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin geçirdiği evreleri anlatan Prof. Kaboğlu, Türk demokrasinin kırılganlıklar, kısır döngüler ve çelişkiler yaşadığını belirterek geçmişte demokrasinin darbelerle kesintiye uğradığını, her darbenin anayasada değişiklikler yaptığını ve en son 1982 anayasasının en az özgürlükçü ve en az demokratik anayasa olduğunu bildirdi.

Kaboğlu, toplumsal ve sosyal gelişmelerin bu anayasa yapısından çok ileri olduğunu vurgulayarak, 1990s yılından buyana yapılan anayasa değişikliklerinin demokratikleşme ve insan haklarına kavuşma anlamında yeni olanaklar getirdiğini söyledi.

Anayasa değişikliklerinde hak ve özgürlüklerin genişletildiği belirten Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu, aynı gelişmelerin devletin demokratikleştirilmesinde görülmediğini, buna önem verilmediğini ve yasa koyucuların ve iktidarın daha çok dış dinamiklerin etkisi altında kaldıklarını, bu yüzden de “yönetimde istikrar temsilde adalet” ilkesinin sözde kaldığını, devletin 19. yüzyıl egemenlik anlayışından kurtulamadığını sözlerine ekledi.

Açılış konuşmalarından sonra “İnsan Hakları Kurultayı” oturumlarına geçildi.

İlk iki oturum Atatürk Kültür Merkezinde yapıldı. İlk oturuma Anayasa Mahkemesi Başkanı Mustafa Bumin, ikinci oturuma ise Yargıtay Başkanı Eraslan Özkaya başkanlık etti. 17-19 Mayıs günleri yapılan oturumlar ise Sultanahmet’teki Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Konferans Salonunda yapıldı.

Kurultay boyunca 16 oturum düzenlendi. Oturumlarda İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin çeşitli maddeleri bilim adamı, uzman ve yargıçlarca sunulan bildirilerle irdelendi. Bildiriler ayrıca, yorumcular tarafından değerlendirildi, soru – cevap bölümünde ise katılımcıların merak ettikleri konular bildiri sahiplerince cevaplandırıldı.