Eşitliğe Vurulmak İstenen Darbe: Soyadı Dayatması

Kadın Hakları, Avrupa Birliği müzakere ve demokratikleşme sürecinde ülkemizin en önem vermesi gereken konulardan biridir. Soyadı ile ilgili basına yansıyan AIHM kararından sonra Adalet Bakanlığının konu ile ilgili yeni bir düzenleme getireceğini duyduk. Daha sonra önerinin geri çekildiği yolunda haberleri basından öğrendik. Ancak bu konudaki görüşlerimizi de açıklama gereğini duyduk.

Medeni Kanunun 187. maddesinde yapılacak değişikliğin cinsiyet ayırımcılığını önleyeceği yerde buna aykırı hareket edilerek farklı bir düzenleme anlayışı söz konusudur.

Soyadı, bir kimlik meselesidir ve kişisel, vazgeçilmez bir haktır. 2002 yılında kabul edilerek yürürlüğe giren Medeni Kanun’da eşler arası eşitlik Anayasanın 41.maddesi doğrultusunda yasaya yansıtılmıştır. AIHM kararının esası; evli eşlerin kendi soyadlarını kullanma konusunda ve aile adı seçmede eşitlik sağlanması yönündedir.

Kadınların toplumda tanındığı soyadını kullanması doğal ve yasal olan haklarıdır. Bu nedenle burada yapılması gereken, eşlerin soyadı konusunda birlikte karar verebilmelerine veya her birinin kendi soyadını taşımaya devam etmesine imkan verecek şekilde eşitlik anlayışının tam olarak yansıtılması olmalıdır. Ortak aile soyadı seçilemez ise kadın eşinin soyadını alarak kendi soyadı ile birlikte kullanmalıdır.

Bugünkü düzenlemede eşinin soyadı önünde kadın kendi soyadını kullanabilmektedir. Bu hakkı kaldırmak geriye gitmek olur. Eşitlik anlayışını yansıtmaz. “Kadınlara; ya kendi soyadını kullan ya da eşininkini” diye bir dayatma yapılamaz. Bu ne taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere, ne bugünün koşullarına ne de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde en temel olan BİREY HAKKINA uymaz. Birey hakkı ve kamu düzeni arasındaki denge tam, eşit ve kazanılan haklardan geri dönülmeyecek şekilde olmalıdır. Adalet Bakanlığı yeni düzenlemeyi toplumsal mutabakatı sağlayarak ve kadınların fikrini alarak, eşitlik anlayışını tam yansıtarak yapmalıdır.

Biz kadın hukukçular olarak konuyu kamuoyu ile paylaşmak istedik. Hukuki ve eşitliğe dayanacak yeni düzenleme geriye gitme anlayışını yansıtmamalıdır.