Çin Guanzhou Bölgesi Tahkim Komisyonu Baromuzu Ziyaret Etti

Guangzhou Bölgesi Tahkim Komisyonu’na mensup hakemlerden oluşan heyet, Tahkim Komisyonu Başkan Yardımcısı  Li Li Zhi başkanlığında, İstanbul Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Av. İsmail Altay ve Dış İlişkiler Merkezi Başkanı Av. A. Metin Uracin ile görüştü. Toplantıda Dış İlişkiler Merkezi Koordinatörü Ece Basmacı Karalar da hazır bulundu.

Toplantıda Çinli heyete Türkiye’de tahkim uygulamalarıyla ilgili bilgi veren Uracin, tahkimin dünyada ve ülkemizde tarihi geçmişi olan bir kurum olduğunu belirterek, özellikle son yıllarda çok uluslu şirket sayısının artması, küreselleşme ve uluslararası ticaret hacmindeki büyük artışlar yaşanması gibi nedenlerle, giderek ön plana çıkan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yolu haline geldiğini, ülkemizde Birleşmiş Milletler (UNCITRAL Model Law) Tahkim Örnek Kanunu esas alınmak suretiyle 2001 yılında yasalaşan 4686 sayılı “Milletlerarası Tahkim Kanunu” ile, tahkim konusunda modern bir düzenlemeye kavuşulmuş olduğunu belirtti. Ayrıca Türkiye’nin 1991 den bu yana “Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki New York Konvansiyonu” na ve “Avrupa Uluslararası Ticari Tahkim Konvansiyonu” na taraf bir ülke olduğunu, yine ülkemizin “Washington Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü Hakkında Konvansiyonu” nu 1988 de kabul etmiş olması ile ihtilafların alternatif çözüm yollarında tahkimin öneminin arttığını ifade etti.  Uluslararası tahkimin, egemen merkezi mahkeme yargılamasına kıyasla Türkiye’de birçok hukuk otoritesi tarafından kabul edilen genel avantajları arasında, diğer pek çok unsurun yanı sıra, doğal bir ortamda, esnek ve hızlı bir uyuşmazlık çözüm yolu sunmasının yer aldığını sözlerine ekledi.

Kurumsal tahkim ve özel (ad hoc) tahkim konusuna da değinen Uracin, kurumsal tahkimde uyuşmazlıkların, tarafların atıf yapmış olduğu kurumun tahkim kural ve usullerine göre çözüldüğünü belirtikten sonra bu kurumlara örnek olarak Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce - ICC), Londra Uluslararası Tahkim divanı (London Court of International Arbitration - LCIA), Amerika Tahkim Kurumu (American Arbitration Association - AAA) ve Tahkim Hakemleri Kurumu’nu (Chartered Institute of Arbitrators) gösterdi.

Uracin konuşmasında; ülkemizdeki uluslararası ticari tahkim konusundaki uygulamaların; New York, Avrupa Uluslararası Ticari Tahkim ve Washington Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü hakkında Konvansiyonlarına taraf olmamızla birlikte başladığını belirtti. Birleşmiş Milletler Model Hukukuna uygun olarak hazırlanan Uluslararası Tahkim Kanunu’nun, 2001 yılında yasalaşması ile Türkiye’de uluslararası ticari nitelikli uyuşmazlıklarda, daha hızlı bir çözüm mekanizmasının oluştuğu, böylece yabancı yatırımcılar için Türkiye’nin tahkim merkezi olarak daha cazip hale gelmekte olduğunu, bu durumun Çinli yatırımcılar için de ilginç olabileceği ifade edildi.

Anayasanın 90. maddesi gereğince uluslararası anlaşmaların iç hukukun üstünde olması çerçevesinde uluslararası tahkimi değerlendiren Uracin, Türkiye’deki tahkim uygulamaları hakkında örnekler vererek misafir heyeti bilgilendirmesinin ardından tahkimin uygulanma şekline değindi. Alternatif ihtilaf çözüm yolu olarak tahkimin; her iki tarafın da mutabık olduğu yerde, bizzat tarafların seçtikleri birer hakem ve seçilmiş hakemlerin bir başkan seçmesiyle ihtilafların çözüm mekanizmasının oluştuğu, merkezi devletler egemen yargısı dışında ‘İhtilafların Alternatif Çözüm Yolu’ nun,  Arabuluculuk, Uzlaştırma ve Mini-Trial dan çok daha tercih edildiğini belirtti. Tahkim yargılamasında sürenin kısa olması ve daha ucuz olmasının tercih sebeplerinin başında geldiğini belirten Uracin, deniz ve kara ticaretinden ortaya çıkan ihtilafların alternatif çözümünde tahkim uygulamalarından örnekler verdi.

İstanbul Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Av. İsmail Altay ise İstanbul Ticaret Odası ve Sermaye Piyasaları Kurulu’nun tahkim uygulamasına ilişkin kodlarına değinerek, bölgemizde tahkim uygulamalarında bu kodların kullanılışına ilişkin bilgiler verdi. Daha sonra Altay ve Uracin, Çinli heyete, Guanzhou Bölgesi Tahkim Komisyonu’nun oluşumu, yapısı ve Çin’de tahkim uygulamalarının tarihi konularında sorular yönettiler. Guangzhou Bölgesi Tahkim Komisyonu Başkan Yardımcısı Li Li Zhi, 1994 yılında Çin Anayasa’sında yapılan değişiklik ile 1985 yılında yürürlüğe giren New York Tahkim Şartları’nın Çin’e adapte edilmesi suretiyle Çin’de tahkim uygulamalarına başlandığını, Guanzhou’da bizzat dünyada olduğu gibi ihtilaf içinde olan tarafların anlaşması ile tarafsız bir bölgede ihtilafın hakem aracılığı ile yine her iki tarafın da hangi ülke kanunlarının tahkimde temel alınacağı konusunda mutabık olunarak çözüldüğünü dile getirdi. 600’ü aşkın hakemin bulunduğu Guanzhou’da, bir tahkimin ortalama dört ay sürdüğünü ve hakem olabilmek için en az sekiz yıl avukatlık yapmış olmanın ön koşul olduğu ifade eden Zhi, Çinli hakemlerin tüm dünyada yılda yaklaşık 4500 ihtilafı tahkim yolu ile çözdüklerini belirtti.

Haziran ve Ekim aylarında İstanbul’da yapılacak olan Tahkim Konferansları’na Guangzhou Tahkim Komisyonu üyelerini de tebliğ sunmak üzere davet eden Altay ve Uracin, gelecekte Komisyon ile işbirliği protokolü yapılmasının faydalı olacağını ifade ettiler. İşbirliği önerisini memnuniyetle kabul eden heyet üyeleri de, İstanbul Barosu Başkanlığı’nı her yıl Ekim ayında Guangzhou’da düzenlenen Ticaret Fuarına davet ettiler. Toplantı, iletişimin ve işbirliğinin gelecekte de sürmesi temennileri ve toplu fotoğraf çekimiyle son buldu.