Avukatın Dosya İnceleme Yetkisi Kısıtlanmamalı

İstanbul Barosu Başkanı Av. Muammer Aydın Adalet Bakanlığına yazdığı yazıda, avukatın dosya incelemesinin adil yargılanmanın vazgeçilmez hak ve yetkilerinde biri olduğunu, Cumhuriyet Başsavcılıkları ile Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri Kalem Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 45. maddesinde, avukatların dosya inceleyebilmeleri için vekâletname veya görev yazısı istenmesini öngören hükmün bu hakkı kısıtladığını bildirdi.

Başkanlığın 26 Haziran 2009 tarih ve 850 A.B. sayılı yazısı şöyle:

Adalet Bakanlığı'na /Ankara

Konu: Avukatların dosya inceleme yetkileri hakkındadır.

Malumunuz olduğu üzere, Ceza Muhakemesi Kanunumun, "Müdafiin dosyayı inceleme yetkisi" başlıklı 153. maddesinin 1. fıkrasında; "' Müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir” denilmiştir.

Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere, müdafiin dosya inceleme yetkisi ile savunma hakkı ve silahların eşitliği ilkeleri bakımından büyük önem taşıyan avukatın ''bilgilere ulaşabilmesi" sağlanmaktadır. Cumhuriyet Savcısı, araştırma evresinde dosya elinde bulunduğundan her türlü bilgiye sahiptir. Silahların eşitliği ilkesi çerçevesinde avukatın da aynı bilgilere ulaşması asıldır. Ancak yasanın belirttiği kimi hallerde, soruşturmanın amacı tehlikeye düşebilecek ise Cumhuriyet Savcısının istemi üzerine Sulh Ceza Hâkiminin kararıyla bu yetki sınırlanabilmektedir.

Oysaki Cumhuriyet Başsavcılıkları ile Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri Kalem Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 45. maddesi ile yasada öngörülmemesine rağmen, müdafi ve vekillerin dosyayı incelemesi için görevlendirme yazısı veya vekâletname aranmaktadır. Düzenleme ile fiilen avukatların dosya inceleme yetkileri kısıtlanmaktadır.

Şöyle ki;

Örneğin tutuklu şüphelilerin seçtiği veya CMK'nın 149. maddesinin 1. fıkrası gereğince şüphelinin kanuni temsilcisinin şüpheli için seçtiği müdafiin dosya inceleyebilmesine vekâletname sunmadığından müsaade edilmemektedir. Özellikle hafta sonları ve mesai harici günlerde noter kanalı ile cezaevinden tutuklunun vekâletnamesinin alınabilmesi günler sürebilmektedir. Bu zaman diliminde kişi, hürriyetinden yoksun kalmaya devam etmektedir.

Hâlbuki Ceza Muhakemesi Kanunumuzun 149. maddesinin kenar başlığında da belirtildiği gibi, ceza yargılamasında asıl olan, müdafi seçimidir. Vekâletname sıhhat şartı değildir.

Yönetmelik düzenlemesinin amacı, dosya ile inceleyen arasında illiyet bağının kurulmasıdır deniliyor ise çözüm önerimiz avukatların müdafi veya vekil olmak istediklerini ve dosyayı incelemek istediklerini yazılı beyan ile dosyaya ibraz etmeleri yeterli görülmelidir.

Adil Yargılanma hakkı Anayasa ve Ceza Muhakemesi yasamızın belki de en önemli temel ilkelerinden birisidir. Adil Yargılanmanın sağlanabilmesi için savunma hakkının tanınması, bu hakkın kullanımının kolaylaştırılması gerekir. Yasal istisnalar haricinde muhakeme taraflarının müdafi ve vekillerinin soruşturma dosyasına ulaşmaları, dosya incelemeleri ve örnek almaları, adil yargılamanın getirdiği olmazsa olmaz hak ve yetkilerdir. Fakat yönetmelik düzenlemesi ile bu hakkın kullanımı zorlaştırılmakta, kimi zaman hakkın kullanımı imkânsızlaşmaktadır.

Bu nedenlerle, Cumhuriyet Başsavcılıkları ile Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri Kalem Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 45. maddesinde, avukatların dosya inceleyebilmeleri için vekâletname veya görev yazısı istenmesini öngören hükmün değiştirilmesinin değerlendirilmesini dilerim.

Saygılarımla.

Av. Muammer AYDIN

İstanbul Barosu Başkanı