Avukatın 3. Kişilere Açacağı Davada Tapu Ve Nüfus Müdürlüklerinde Gereksinim Duyduğu Nüfus Bilgilerini İnceleyebilmesi İçin Nüfus Ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden Görüş İstendi

Baromuz üyesi bir meslektaşımızın Başkanlığa sunduğu 11.02.2009 tarihli dilekçesinde; müvekkilinin geçersiz kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca müteahhide vekâletname verdiğini, vekâletnamenin kötüye kullanılmak suretiyle müvekkiline ait arsanın üçüncü şahıslara satıldığını, üçüncü şahısların da başkalarına satış yaptığını, satışı yapan ile satış yapılan üçüncü şahısların yakınlık derecelerine göre satışın iptali veya tazminat davalarından birisini açabileceğini, açılacak davanın niteliğinin belirlenebilmesi için de satış yapılan üçüncü kişilerin nüfus bilgilerini bilmesi gerektiği, bu amaçla söz konusu arsanın bulunduğu yer olan Pendik Tapu Sicil Müdürlüğünden 09.04.2008 tarihli dilekçesi ile bilgi istediğini, ancak 21.04.2008 gün 1206 sayılı yazı ile nüfus bilgileri ya da adres bilgilerinin yalnızca mahkemeler tarafından istenmesi halinde verilebileceği gerekçesiyle talebin reddedildiğini, bu konuda Pendik Kaymakamlığının da yazılı talimatı olduğu beyan edilmiştir.

İstanbul Barosu Başkanlığınca yanlış dava açılarak hak kayıplarının yaşanmaması için konuya ilişkin İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden görüş istendi.

Başkanlığın 5.1.2010 tarih ve 61700 Gündem sayılı yazısında şu görüşlere yer verildi:

1)         Avukatların bilgi ve belge inceleme yetkileri ile ilgili 1136 sayılı Avukatlık
Kanununun 2. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Yargı organları, emniyet makamları, diğer
kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüsleri, özel ve kamuya ait bankalar,
noterler, sigorta şirketleri ve vakıflar avukatlara görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı
olmak zorundadır. Kanunlarındaki özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu kurumlar
avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgeleri incelemesine sunmakla yükümlüdür. Bu
belgelerden örnek alınması vekâletname ibrazına bağlıdır..." hükmü,

2)         Danıştay 1. Dairesinin 10.04.2002 gün ve 2002/26 E. 2002/52 K. sayılı
istişari nitelikteki kararında yer alan; yasadaki avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgelerin
kapsamının, avukatların görevleriyle ve gerek duyma ifadesiyle ilgili açıklamalarda belirtilen
sınırlar içinde anlaşılmalı ve değerlendirilmelidir görüşü,

3)         Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Tasarruf İşlemleri Daire Başkanlığının 08.08.2001 gün ve 2001/11 sayılı genelgesinde yer alan, "...Kamu görevi ifa eden avukatların vekâletname ibraz etmeden yazılı olarak talepte bulunması koşuluyla (idaremizce istem belgesi düzenlenecektir) bir memur huzurunda tapu sicilini inceleyebilmeleri ve görevleri sırasında kendilerine kolaylık sağlanması gerekir. Ancak avukatların tapu sicilinden örnek istemeleri halinde vekaletname ibraz etmeleri zorunlu olup, (belge örneği istemlerinde ilginin saptanması gerekmektedir.) gerekli harç ve vergilerin vs. tahsilini müteakiben vekili kılındığı ölçüde belge örneklerinin verilmesi mümkün bulunmaktadır" yazısı,

4)         Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Hukuk Müşavirliğinin, Tapu Arşiv Dairesi Başkanlığına hitaben yazılmış 25.11.2004 gün ve 5296 sayılı yazısında yer alan (...Yukarıdaki maddeler ışığında taşınmaz mal maliki ile ilgisini belirten bir belge (vekâletname) ibraz etmeden avukatların gerçek ve tüzel kişilere ait malvarlığı belge alma taleplerinin karşılanmaması gerekir. Çünkü Medeni Kanunun yukarıda anılan maddesi uyarınca talep eden avukat dahi olsa malvarlığı belge alma talebinin karşılanması için ilgisini ispat etmesi gerekmektedir. Yine Avukatlık Kanunu’nda da; kamu kurum ve kuruluşlarının avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgenin incelemesine sunmakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Yoksa kamu kurum ve kuruluşlara talep edenin avukat olması durumunda istenen bilgi ve belgeyi verme zorunluluğu getirilmemiştir. Avukatlar Tapu Sicil Müdürlüklerine giderek avukat olduğunu ispat etmek şartı ile (kimlik vs.) tapu sicil belgelerini inceleyebilirler. Ancak, avukatların bu belgelerden örnek alabilmesi için Medeni Kanundaki genel ilke uyarınca ilgisinin olduğunu ispatlayan belge durumundaki vekâletname ibraz etmesi zorunludur.

Avukatların Tapu Sicil Müdürlüklerine giderek avukat olduğunu ispat etmek şartı ile (baro tarafından verilen kimlik vs.) tapu sicil belgelerim inceleyebileceklerini, usulüne uygun düzenlenmiş vekâletname ibraz ederek bu belgelerden örnek alabilecekleri, elektronik ortamda ise sağlıklı olarak kimlik sunulması ve vekâletname ibrazı mümkün olmadığından ve yukarıda açıklandığı üzere bu tür taleplere gayrimenkulün bulunduğu Tapu Sicil Müdürlüğünce cevap verilmesi gerektiğinden başvuru sahiplerinin ilgili (gayrimenkulün bulunduğu yer tespit edilemiyorsa en son oturduğu yer, çalıştığı yer vs.) Tapu Sicil Müdürlüğüne yönlendirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir ",

görüşü doğrultusunda 03.03.2009 gün ve 6893 Gündem sayılı yazımız ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile yazışma yapılmıştır. İlgi yazışmada yakınan avukatın açacağı davada doğru hasmı tespit etmek ve doğru dava açabilmek için kendisine gerekli bilgi olan tapuda malik olarak görünen üçüncü kişilerin nüfus bilgilerini istediği, istenilen bilginin tapu kayıtlarında yer alan bir bilgi olduğu, aynı zamanda avukatın doğru davayı açabilmesi ve doğru hasma davayı yöneltebilmesi için gerekli bir bilgi olduğu, aksi halde yanlış dava açılabileceği, açılan yanlış dava nedeniyle davanın reddedilebileceği, karşı yan vekiline yasal vekâlet ücreti takdir edilebileceği, gerekli bilgiyi almadan yanlış dava açan avukat açısından Avukatlık Kanununun 34. maddesinde yer alan “özen yükümlülüğüne” aykırı davranıştan sorumluluğa gidilebileceği, zamanaşımı gibi nedenlerle müvekkilinin hak kayıplarına uğramasına neden olunabileceği, bu yönüyle belge inceleme ve örnek almada gerekliliğin doğduğu ve beyan doğrultusunda avukatın ilgili olduğuna karar verilerek ilgili merciin uyarılarak hatalı kararın iptali, tüm Tapu Sicil Müdürlükleri, Kadastro Müdürlükleri ile ilgili diğer birimlere yönelik gerekli talimat verilerek avukatların Avukatlık Kanununun 2. maddesinin 3. fıkrası kapsamında bilgi ve belge istemlerinde yasa ve Danıştay kararı dikkate alınarak işlem yapılması ve görevlerini yerine getirirken avukat meslektaşlarımıza yardımcı olunması talep edilmiştir.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Tasarruf İşlemleri Dairesi Başkanlığının 18.05.2009 gün ve 1230–2267 sayılı, "adres bilgileri isteği hk." konulu yazısı ile söz konusu avukatın müvekkilinin, adı geçen taşınmaza daha evvel malik olduğunun Tapu Sicil Müdürlüğünce tespit edilmesi halinde, avukatın müvekkili adına dava açabilmesi için gerekli olan taşınmaza halen malik olanların Tapu Sicil Müdürlüğünde mevcut bulunan adres bilgilerinin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı, Nüfus Kanunu’nun malikin adı soyadı ve baba adı dışında nüfus sicillerinin aleniyeti ile ilgili getirdiği kısıtlama nedeni ile anılan bilgiler dışında nüfus bilgilerinin verilmesinin mümkün olmadığı bildirilmiştir.

İlgi yazı ile avukatlara, Tapu Müdürlüklerinde açacakları davada gerekli olan adres bilgilerinin verilmesi hakkında görüş oluşturulmuştur. Bu yönü ile herhangi bir uyuşmazlık kalmamıştır. Nüfus bilgilerinin verilmesi ile ilgili ise Nüfus Kanunu’nda, nüfus kayıtlarının aynı zamanda kişilik haklarını ilgilendiren bilgiler de içerdiğinden aleniyeti ile ilgili getirilen özel düzenleme olduğu, bu nedenle tapu sicilinde mevcut nüfus bilgilerinin, malikin adı, soyadı ve baba adı dışında verilebilmesinin olanaklı olmadığı bildirilmiştir.

Ancak nüfus kayıtları ile ilgili bu bilgiler, avukatın açacağı davada yeterli olmayacaktır. Açılacak davada, sonraki maliklerin akrabalık bağının tespiti gerekecektir. Bu bilgiler ya tapu kayıtlarından, ya da nüfus müdürlüklerinden temin edilebilecektir. Nüfus müdürlüklerinden bu kayıtların incelenebilmesi için ise tapu kayıtlarından yeterli bilgi alınabilmesi ve nüfus müdürlüklerinin bu inceleme talebini kabul etmesi gerekecektir.

Müvekkili dışındaki 3. kişilere açacağı davanın niteliğinin ve müstakbel davalının kim olduğunun belirlenebilmesi için avukatın gereksinim duyduğu nüfus bilgilerinin, tapu ve nüfus müdürlüklerince avukatların incelemesine sunulması hususunda görüşlerinizin Başkanlığımıza bildirilmesini dilerim.

Saygılarımla.

Av. Muammer AYDIN

İstanbul Barosu Başkanı