Atatürk’ün Ölümsüz Eseri Nutuk

Büyük önder Atatürk, Türk ulusunun bağımsızlığını nasıl kazandığını, ulusal ve çağdaş bir devleti nasıl kurduğunu Nutuk adlı ölümsüz eseriyle ortaya koymuştur. Türk ulusunun en değerli kaynak eseri niteliğindeki Nutuk, Atatürk’ün 15-20 Ekim 1927 tarihlerinde II. TBMM Binasında gerçekleşen Cumhuriyet Halk Fırkası İkinci Büyük Kurultayı’nda söylediği hitabesinden ve belgelerden oluşmuştur.

Büyük önder Atatürk’ün belgelere dayanarak hazırladığı Nutuk’un Türk harfleriyle baskısı 1934 yılında üç cilt olarak yapılmıştır. Birinci ciltte, 19 Mayıs 1919’dan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasına kadar olan Millî Mücadele süreci belgelerle açıklanmıştır. İkinci ciltte, TBMM’nin açılması ve TBMM Hükümetinin kurulmasından sonraki olaylar ve devrimler yine belgeleriyle anlatılmıştır. Vesikalar adını taşıyan üçüncü cilt ise ilk iki ciltteki konulara ilişkin toplam 300 tarihsel belgenin tam metninden oluşmaktadır. Bu çerçevede Nutuk, eşsiz bir söylev, yazıt ve birinci elden kaynak olma özelliklerine sahiptir.

Nutuk, Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktığı gün “memleketin içinde bulunduğu vaziyet ve manzara-i umumiye” ile başlamaktadır. Bu çerçevede Mondros Mütarekesinden sonraki işgaller, Mavri Mira Heyeti, Yunan Salibi Ahmeri, Muhacirin Komisyonu, Pontus Cemiyeti ile millî varlığa düşman teşekküllerin faaliyetleri açıklanmış ve bu duruma direniş gösteren millî teşekküller anlatılmıştır. Bu genel manzara karşısında düşünülen üç kurtuluş çaresi ve büyük önder Atatürk’ün bu kararlarda isabet görmeyerek Samsun’a ayak basar basmaz uygulamaya başladığı kararı ise şöyle ifade edilmiştir:

“İzah ettiğim malumat ve gözlemlere göre üç nevi karar ortaya atılmıştı: Birincisi, İngiltere himayesini talep etmek. İkincisi, Amerika mandasını talep etmek.”

“Üçüncü karar, mahalli kurtuluş çarelerine yöneliktir.”

“Efendiler, ben bu kararların hiçbirinde isabet görmedim. Çünkü, bu kararların dayandığı bütün deliller ve mantıklar çürüktü, esassız idi.”

“O halde ciddi ve hakiki karar ne olabilirdi? Efendiler, bu vaziyet karşısında bir tek karar vardı. O da milli hakimiyete dayalı, kayıtsız şartsız bağımsız yeni bir Türk devleti tesis etmek! İşte, daha İstanbul'dan çıkmadan evvel düşündüğümüz ve Samsun'da Anadolu topraklarına ayak basar basmaz tatbikatına başladığımız karar, bu karar olmuştur.”

Büyük önder Atatürk, Nutuk’u gençliğe hitabe ile bitirmiştir:

“Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyeti’ni ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir.”

Türk ulusunun en değerli kaynak eseri olan Nutuk’un 98. yılında ulusal ve çağdaş Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Millî Mücadele kahramanlarını saygı ve minnetle anıyoruz.

 

İstanbul Barosu

Cumhuriyet Araştırmaları Merkezi