Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

İstanbul Barosu, Türk Ceza Hukuku Derneği ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından düzenlenen Pazartesi Forumları’nın ikincisinde ‘Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru´ konusu ele alındı.

Forum, 7 Ocak 2013 Pazartesi günü saat 17.00’da İstanbul Barosu Orhan Adli Apaydın Konferans Salonunda yapıldı. Forumun açılışında konuşan TCHD Başkanı Av. Fikret İlkiz, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bugüne kadar Türkiye’den 16.400 dolayında başvuru yapıldığını, Mahkemeye yapılan başvuruda Türkiye’nin Rusya’dan sonra ikinci sıraya yerleştiğini bildirdi.

12 Eylül 2010 Anayasa Referandumu ile Türk vatandaşlarına Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı tanındığını belirten İlkiz, 23 Eylül 2012’de yürürlüğe giren bu haktan sonra Anayasa Mahkemesi’ne 1600 başvuru yapıldığını ve bunlardan sadece dördü hakkında karar verildiğini ve bunların da şekil yönünden reddedildiğini bildirdi. İlkiz, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkının, AİHM’e gidişi geciktirmeyi mi, yoksa iç hukuku zenginleştirmeyi mi amaçladığının zamanla ortaya çıkacağını söyledi.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Orhan Erinç’in yönettiği Forumun konuk konuşmacısı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Doğru, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı ve başvuru süreci hakkında bir sunum yaptı. İlgiyle izlenen sunumda Doğru, bireysel başvuru hakkının ‘sözleşme hukuku’ çerçevesinde ele alınması gerektiğini söyledi.

Konuyu, ‘bireysel başvuru nasıl yapılır, Kabul edilebilirlik durumu nedir ve ihlal edilecek haklar’ ana başlığı altında irdeleyen Prof. Dr. Doğru, Anayasa Mahkemesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde yer alan yaşam hakkı, işkence ve kötü muamele, özgürlük ve güvenlik, adil yargılanma hakkı, ifade özgürlüğü, toplantı ve gösteri özgürlüğü ve benzeri haklarla, protokollerde yer alan mülkiyet hakkı, eğitim hakkı, serbest seçim hakkı gibi konularda yapılan ihlalleri inceleyeceğini söyledi. Bu tür hakları korumanın devletin görevi olduğunu belirten Doğru, hak ihlallerinin yargı yoluyla denetlendiğini bildirdi.

Prof. Dr. Osman Doğru, konuşmasında bireysel başvuruda dikkat edilmesi gereken hususlar, dilekçenin hazırlanması, Anayasa Mahkemesinin başvuruyu denetlemesi, karar bağlaması ve kararın uygulanması konularında ayrıntılı bilgiler verdi.

Sunumdan sonra tartışma bölümüne geçildi. Prof. Doğru, bazı katılımcıların sorularını yanıtlarken, bazı katılımcılar da konuya ilişkin yaptıkları değerlendirmelerle katkı sağladılar.