Adli Yardım Fonundaki Adaletsizliklere Son!
Adli yardım Anayasa’da düzenlenmiş sosyal hukuk devleti ve eşitlik ilkesinin gereği olan, aynı zamanda adalete erişiminin sağlanmasında önemli bir mekanizmadır. AİHS’nin 6. maddesinde düzenlenmiş olan adil yargılanma hakkının da tanımı gereği mahkemeye erişim hakkının somut anlamda sağlanması açışından önem taşımaktadır.
İstanbul Barosu, adli yardım hizmetini sunarken özellikle kadınların ve çocukların adalete erişimini sağlamayı hedeflemektedir. Nitekim toplumsal açıdan eşitlik ilkesi gereği de ekonomik yoksunluk içinde olan kadınların haklarının savunulması ve hukuki destek sunulması büyük önem taşımaktadır.
Adli yardım ödeneğinin yetersizliği sebebi ile avukatların vekâlet ücretleri 18 ay gecikmeli ödenmektedir.
Görev alan avukata ödenen vekâlet ücretleri asgari tarife üzerinden ödenmekte iken, ödenen vekâlet ücretlerinde toplamda % 40 KDV, stopaj ve diğer yasal kesintiler uygulanmaktadır. Atama yapılan avukatlar büyük bir özveri ile görevlerini yerine getirdikleri halde adli yardım ödeneğinde tarifeye uygun oranda artış yapılmayarak adli yardım fonu yetersiz hale getirilmiş ve avukatın ücreti ödenemez hale getirilmiştir. İstanbul Barosu adli yardım avukatları ücretlerini 18 ay gecikmeli alabilmektedir. Nitekim bu açık gün geçtikçe artmaktadır.
İSTANBUL BAROSU ADLİ YARDIM BÜROSUNA 2023 YILINDA 7.984 BAŞVURU YAPILMIŞ OLUP BAŞVURANLARIN 7.066 SI KADINDIR.
ADLİ YARDIM YOKSUL BİREYİN HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜ VE MAHKEMEYE ERİŞİM HAKKIDIR.
Kadın ve çocukların yaşadığı derin yoksullukla birlikte Baromuz Adli Yardım Bürolarına gelen talep sayıları sürekli artış göstermektedir. Bakanlığın adli yardıma ayırdığı fonu arttırmayarak adli yardımın esas faydalanıcı olan yoksulun, şiddet mağduru kadın ve çocukların hak arama özgürlüklerini, adalete erişim haklarını, savunma haklarını da sınırlamaktadır.
Oysa ki Devletin adalet hizmetlerinde ekonomik anlamda güçsüz ya da elverişsiz durumda bulunan yuttaşlarının karşılaşmış olduğu ekonomik engelleri kaldırması için önlemler alması zorunluluktur.
Adli yardım yönetmeliğine 08/10/2022 tarihinde yapılan değişiklikle “Birden fazla baronun bulunduğu illerde, her beş bin nüfus için tespit edilecek toplam puanın yüzde kırkı o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise o ilde levhaya kayıtlı toplam avukat sayısına bölündükten sonra elde edilen rakamın her baronun üye sayısına çarpımı sonucu elde edilecek puana göre dağıtılır” hükmü getirilmiştir.
Anayasa Mahkemesi 22.06.2023 tarihli (2022/100 E. 2023/ 114 K.) kararı ile “birden fazla baronun olduğu illerdeki barolara adli yardım ödeneğinin dağıtılmasına esas olama üzere eşit şekilde beş temel puan verildikten sonra ilin nüfusuna göre hesaplanan puanın yüzde kırkı gibi yüksel orandaki bir bölümünün de eşit şekilde dağıtılması üye sayısı az olan barolara bağlı büroların cari giderlerinin karşılanması amacını aşarak üye sayısı üye sayısı fazla olan baroların adi yardım hizmetini sunmada mali güçlükle karşılaşmasına yol açabilecek nitelikte” bir düzenleme olduğunu vurgulamış bu itibarla bu düzenlemenin orantılılık alt ilkesiyle bağdaşmayan kuralın ölçülülük ilkesini ihlal ettiği sonucuna vararak iptal etmiştir. Ancak ne yazık ki iptal kararı sonrası bu orana dair bir düzenleme henüz yapılmadığı gibi dengeyi sağlamayacak göstermelik bir düzenleme yapılması durumunda yine Anayasa ihlal edilmiş olacaktır.
Avukatlık Kanunu’nun 177. Maddesi gereği adlî yardım hizmetini, baro merkezlerinde, baro yönetim kurullarınca avukatlar arasından oluşturulan adlî yardım bürosu tarafından yürütülür. İstanbul Barosu adli yardım bürolarında 8637 avukat görev almaktadır.
