“Adalete Erişim” Konusu Uluslararası Boyutta Değerlendirildi

Sempozyuma, Adalet Bakanı Cemil Çiçek, Uluslar arası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Luis Moreno Ocampo, Uluslararası Avukatlar Birliği Başkanı Delos Lutton, Avrupa Avukatlar Birliği Başkan Yardımcısı Corrado De Martini, Avrupa Avukatlar Federasyonu Başkanı Cuellar, Uluslararası Ceza Mahkemesi Temyiz Hâkimi Mehmet Güney, bazı Avrupa ülkelerinin baro başkanları ve Tebriz Barosu başkanı Dr. Mohammedi Reza Moctehidi katıldı.

Sempozyumu bir konuşmayla açan İstanbul Barosu Başkanı Av. Kazım Kolcuoğlu, bir ülkede yurttaşların hukuka, adalete güveninin güçlendirilmesi ve hak ihlaline uğrayan herkes için eşit koşullarda adalet sağlanması için adalete erişimin büyük önem taşıdığını söyledi.

Adalete erişimin sadece mahkemeye erişim olarak kabul edilmemesi gerektiğini, yargıya başvuru yanında kişilerin hakları konusunda bilgilendirilmelerinin de önem taşıdığını belirten Av. Kolcuoğlu, özellikle yoksul kişilerin hem bilgilendirme, hem de belli koşullarla yargıya ulaşmada barolara büyük görevler düştüğünü bildirdi.

İstanbul Barosu Başkanı, baro bünyesinde kurulan “Adli Yardım Bürosu”nun hak ihlaline uğramış yoksul kişilere hukuki yardımda bulunduğunu, ücretsiz avukat atandığını, gerektiğinde yargılama giderlerinin karşılandığını böylece hak arama özgürlüğünün kullanımında, varsıl-yoksul, kadın-erkek ayrımı yapılmaksızın herkese eşit olarak mahkemeye erişimine destek verildiğini anlattı.

Türkiye’nin ‘adli işbirliği’ni öngören pek çok sözleşmeyi imzaladığını, ayrıca uluslararası sözleşmelere taraf olmayan ülkelerle ikili anlaşmalar imzaladığını belirten Av. Kazım Kolcuoğlu, AB’ye katılım sürecinin Türkiye ile AB ülkeleri arasında adli işbirliğinin daha da yoğunlaşmasını sağlayacağını kaydetti.

Türkiye’nin 1980 tarihli “Adalete Uluslararası Erişim Hakkında Lahey Sözleşmesi”ni 2004 yılında imzaladığını ve onay tasarısının TBMM gündemine alındığını hatırlatan Kolcuoğlu, “Türkiye’nin söz konusu sözleşmeyi onaylaması açılacak davalarda artık Türkiye’den ek bir güvence istenmeyecek ve adli yardımdan yararlanma olanağı getirmesi açısından kolaylık sağlayacaktır” dedi.

İstanbul Barosu Başkanı, konuşmasının son bölümünde bir yıl önce yürürlüğe giren Ceza Muhakemesi Yasası çerçevesinde barolara verilen yeni görevler, adli yardım konusunda baro tarafından yapılan çalışmalar ve adli yardım hizmetlerinin işleyişi konusunda bilgiler verdi.

Sempozyumun açılışında konuşan Adalet Bakanı Cemil Çiçek, adalete erişimin uluslararası bir konu olduğunu söyledi. Çiçek, her geçen gün insan ilişkilerinde yoğunlaşma olduğunu, sınır aşan ihtilafların bulunduğunu, bu ihtilafların kısa sürede çözümü için klasik yaklaşımlar yerine yeni yöntemler, yeni çözümler bulunması gerektiğini vurguladı.

Adalete erişimin dinamik bir sorun olduğunu, tek bir düzenlemeyle sonuç alınamayacağını belirten Adalet Bakanı, bütün ülkelerde aynı hukuk sistemi uygulanmadığı için zorluklarla karşılaşıldığını belirterek şöyle dedi: “İstanbul Barosu’nun bütün dünyada tartışılan bir konuyu gündeme getirmesi gerçekten önemlidir. Umarız, bilim adamları, deneyim sahibi insanlar ve tatbikatın içinden gelenler bu konularda yeni açılımlar getirir, biz de bunlardan büyük ölçüde yararlanma olanağını buluruz”.  

Adalete erişimi gerçekleştirmenin en kolay yolunun yasal düzenlemeler olduğunu, gece gündüz çalışılarak bunun gerçekleştirilebileceğini, teknolojik olanakları kullanarak buna hız da kazandırılabileceğini belirten Cemil Çiçek, ancak hizmetin doğrudan insana yönelik olması nedeniyle uygulamanın büyük ölçüde yargıda kalite sorununu gündeme getirdiğini bildirdi.

Türkiye’de hukuk eğitiminin kalitesi üzerinde ciddi bir çaba gösterilmesi gerektiğine ve halen 31 hukuk fakültesinden ancak 5’inin öğretim programını uygulayabilecek kadar yetişmiş bilim adamı bulunduğuna işaret eden Adalet Bakanı Çiçek, 4 yıllık hukuk eğitiminin yeterli olmadığını, YÖK Başkanı, hukuk fakültesi dekanları ve yüksek yargı başkanlarıyla yapılan toplantıda hukuk öğretiminin 5 yıla çıkarılması konusunda ortak görüş ortaya çıkmasına rağmen 2006 yılında da 4 yıl olarak uygulandığını, bu uygulamadan da adalete erişim konusunda sıkıntılar yaşandığını anlattı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Luis Morena Ocampo da yaptığı konuşmada, Uluslararası Ceza Mahkemesinin kuruluş nedenleri hakkında bilgi verdi. Ocampo, savaş suçları, insanlığa karşı işlenen suçlar ve soykırım suçlarının mahkemenin sorumluluk alanına girdiğini bildirdi.

Roma Sözleşmesine göre Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine bağlı olarak kurulan Uluslararası Ceza Mahkemesinin kuruluş çalışmaları tamamlandıktan sonra 18 hakim atandığını belirten Ocampo, mahkemede 48 ülkeden gelmiş 155 avukatın da görev yaptığını bildirdi.

1992 – 2000 yılları arasında Arjantin’de avukatlık yaptığını, darbecilerin yargılanmasında ve mahkûm olmalarında rolünün bulunduğunu, bu çalışması nedeniyle Uluslararası Ceza Mahkemesine Başsavcı olarak atandığını anlatan Ocampo, üç yıl içinde kadrolaştıktan sonra Kongo asileriyle ilgili davanın soruşturmasına başladığını söyledi. Ocampo, asilerin çocukları asker haline getirerek savaştırdıklarını, Kongo savaşına 11 Afrika ülkesinin katıldığını ve ikinci dünya savaşından sonra en çok ölümün Kongo, Sudan ve Uganda’da meydana geldiğini bildirdi.

Ocampo, sözlerini şöyle tamamladı: “Savaş bir suç değil, hukuki bir uygulamadır. Kitlesel cinayetleri önlemek için çalışmalıyız. Avukatlar bu tartışmalara katılmalı ve dünyanın geleceği için çalışmalar yapmalıdır”.

Açılış konuşmalarından sonra Uluslararası Sempozyumun oturumlarına geçildi.